Słownik XVII wieku

Warianty fonetyczne: POGOREK

Słowniki:
SStp, SXVI, Kn, T, L (XVI, XVIII), SWil, SW, SJP notują

Formy: lp M. pagórek; D. pagórka; B. uż. nżyw. pagórek; N. pagórkiem; Ms. pagórku; ~ lm M. uż. nosob. pagórki; D. pagorków; B. uż. nosob. pagórki; N. pagórkami; Ms. pagórkach; W. uż. nosob. pagórki

Znaczenia:

»nieznaczne wzniesienie terenu; wzgórze«: Pogorek Collis [colline]. LodDict 2/ 71. Ná polách [łyszczyca] roście wilgotnych [...] Tákże ná pagorkách/ ná mieyscách iezierzystych. SyrZiel 1446. Co czynicie gory y págorki/ czemu się z mieysc wászych nie ruszycie? [...] Filary niebieskie zádrżáły. Ale co ia ná gory wołam y págorki? BirkOboz 18-19. PAGÓRECZEK Págorék / págoréczék/ mogiłá/ goréczká. Kn 660. W Pieczárách [...] owá ulicá nád drugą niżey się spuszcza; co bydź koniecznie ná ćwierć mile dobrey dostánia pod sámym Dnieprem musiáłoby/ idąc w doły/ y wychodząc znowu ná págorki wysokie/ do tego czásu by zábáwiło bárzo więcey niż teraz. KalCuda 69. Pagorek Collis. SłowPolŁac 49. Żegnam was, o pagórki i doliny nizkie, Żegnam was, o dąbrowy dalekie i blizkie! ZimBSiel 133. Przechodziło Woysko pagorek z ktorego widać było ieszcze Granicę Polską y Miasto. PasPam 54. Owa brzezina na Pagorku była to tak krew lała się z tamtąd Strumieniami. PasPam 97v. Dragoniiey [...] wycięto wiele [...] a tak się to cicho y prędko zStało że Woysko nie daleko za Pagorkiem będące nie wiedziało o tym. PasPam 264-264v. Zdroie z pagorkow y przeyzryste strugi Spadaiąc między wonieiące smugi Po złotym piasku przes dno burstynowe Toczą stromienmi wody Kryształowe. OblJasGór 155. Naprzod mieysce ktore przekopáć trzebá rowniną (żadnemi gurámi, áni págorkámi znácznemi nieprzegrodzone) leży. FredKon 111-112. Ná Págorku stojęć;/ págorkowáty, (págorczysty.). ErnHand 515. A gdy wszytkie Pagorki y Niziny wszedzie opadaią tu to ta Aeria az blisko Grabia Ku Krakowu rosciąga się. KomonDziej 4. Pagorek, ein Hiegel BierSłowa 128. W Afryce podrożny, długą ufatygowany drogą, chcąc w nocy odpocząć sobie w polu, rozumieiąc, iż iest mogiła lub pagorek, álbo kámień, obnocował się ná Zołwiu. ChmielAteny1755 I 534.

◼ Przenośnie: ◼ Dobrze náuczał Augustyn S. Pánienki, Págorki sercá twoiego/ rożnym násieniem posieway. OkolNiebo 48. ◼ Ludzie świątobliwi dla wysokich cnot swoich/ názywáni są págorkámi wysokiemi y wiecznemi. StarKaz 310.