W TRAKCIE OPRACOWANIA Data ostatniej modyfikacji: 28.04.2026
POWIETRZOMIERZ rzecz. m
Słowniki:
SWil, SW notują
SStp, SXVI, Kn, T, L, SJP nie notują
Formy: lp M. powietrzomierz; D. powietrzomierza; B. uż. nżyw. powietrzomierz; Ms. powietrzomierzu
Znaczenia:
»przyrząd służący do pomiaru ciśnienia atmosferycznego«: Barometrum, po Polsku Powietrzomierz b, iest przypięty do machiny, aby można było poznać, do którego stopnia powietrze wyciąga się. ChróśSFizyka 124. Te zaś Torricellego y Paschaliusza doświadczenia do wynalezienia Powietrzomierza (Barometrum) podały okazyą. Jest to rurka szklana CD, (Fig: 23. Tab: III.) zakrzywiona, od dołu walec lub naczynie trochę szersze, y w D otwarte maiąca, do tabliczki A drewnianey przyczepiona, y merkuryuszem tak napełniona, że w gornym y zamkniętym iey końcu C, przynáymniey grubszego powietrza nic wcale nie masz. ChróśSFizyka 167-168. Ten tedy Powietrzomierz większą lub mnieyszą atmosfery ciężkość pokazuie, gdy w nim merkuryusz, wyżey nad zwykłą wysokość podnosi się, lub niżey spada. ChróśSFizyka 168. Na Wiatrociągu AB (Fig: 22. Tab: III) postaw walec szklany C, w który pierwey wsadzisz powietrzomierz EGF. ChróśSFizyka 169. A wpuszczone potym w walec powietrze, ieden merkuryusz w powietrzomierzu do gory pędzi, drugi zaś z rurki nazad w naczynie spycha. ChróśSFizyka 170. Barometr Greckie słowo, we wszystkich językach od Fizyków przyjęte, á nawet i Polakom barziey znajome niż Cięszkomierz, lub Powietrzomierz. KniażFol 203. Pokazuie toż daley Powietrzomierz w Patrzalnicy Krolewskiey w Paryżu, w ktorym żywe srebro strząśnione, iskry y światło purpurowe wydaie w ciemnościach, że subtelną materyą, ruhem takim, iaki do światła potrzebny iest, napędza. LisikFizyka 351.
[więcej cytatów w Korpusie Barokowym]
Patrz barometr, powietrzomiar, ciężkomierz.
Autorka: DA