Słownik XVII wieku

Związki nieprzyporządkowane do znaczeń:

▲ Ustabilizowane połączenia wyrazowe: ▲ aloes prawdziwy: Aloes succotrina. Des besten Aloes pulver. Aloeszu prawdziwego [proszek]. GuldOn 51. ▲ astr. nocorównia prawdziwa »równonoc wiosenna, gdy słońce poprzedza pierwszą gwiazdę Barana o odstęp równy łukowi prawdziwej precesji równonocy podanemu dla czasu«: Mimo to nic pewnieyszégo/ iż między nocorównią/ śrzednią/ á [nocorównią] prawdźiwą/ nigdy spełna dni pułtora nie bywa/ czego ták dowodzę/ á ty mię słuchay pilno. ŻebrSZwier 98. Nocorównia śrzednia/ y [nocorównia] prawdźiwa/ pospołu y w iednymże momencie czásu przypada/ ilekroć anomalia praecessionis cáła obéymuie swoiéy rewoluciiéy początek/ ábo śrzodek/ ábo koniec [...]. ŻebrSZwier 99.

PRAWDZIWA
w funkcji predykatywnej

Formy:

Znaczenia:

»jest prawdziwe«: Nie iest też y to ták doskonále prawdźiwa/ áby przybywáć morzá miáło 6. godźin/ á tyle drugie vbywáć: ábowiem to przytráfia się roznie/ wedle rozney sposobnośći położenia mieysc: gdyż w kráinie Gineey/ Oceanu przybywa przez 4. á vbywa záś przez 8. godźin: v Bordeo przybywa go przez 7. á vbywa przez 5. godźin. BotŁęczRel II 13. Y prawdziwa to że gdyby tych nászych pożytkow y Towárow nie zá nie nábywáli/ ále ie pieniędzmi tylko płáćili: álbo gdybysmy my ná nież iáko y ná Błáwaty/ y insze rzeczy/ ktorych bárźiey ná luxum niż ná potrzebę vżywamy/ pieniędzy gdy nam nimi płácą ták nie obracáli: Zadneby snádź ná świećie Páństwo nie było w skárby ták dostátnie iáko nászá Polska. GrodDysk F2-F2v. Bo prawdźiwa iest/ co Scythae kiedyś do Aleksandrá wielkiego mowili Quibus bellum non intuleris, amicis poteris uti. PisMów II 89. Co zaś do mieysca niebieskiego, á zá tym y czásu, ná ktorym tego dnia trzeciego stworzenia światá, lokowáne iest słońce y Xiężyc? Zda się być prawdziwsza iż słońce stworzone ná Ekwatorze, to iest ná cyrkule rowno odległym od ostatnich granic swoich: to iest w poł nieba, gdy porownanie iest dnia z nocą. BystrzInfCosm C3. Jákoż to prawdźiwa: że od początku Monarchii Polskiey, wiecznych niebyło Hetmanow; ile kiedy Hetmáni Senatorami niebyli, y ták kogo Krol náznáczył ná rząd, y komendę woyska, powiadáią, że ten Hetman się zwał y był, á po kampánii składał ten urząd, y w ten sposób Miecznik ieden Krákowski, ktorego Imię mi non occurrit był Wielkim Hetmanem, y rządźił woyskami, záczym inferunt: że iáko chwálebna, y bardzo potrzebna nieoddalać się ab institutis majorum, ták ten przykład y do Hetmańskich Urzędow porządku poćiągaią; zwyczayną maxymą: Niedármo to przodkowie náśi obmyślili, y ták náśladować ich każą. RadzKwest 105. Leńkoś. Iákie plemię/ tákie też imię czásem bywa. W tobie záś to Lenkośiu zá ledwie prawdźiwa. Leniwyś nieboraku był kiedy po wodę/ Ale kiedy do kászy rącząś miał podwodę. JagDworz Biv.

[więcej cytatów w Korpusie Barokowym]