Słownik XVII wieku

Warianty fonetyczne: PRZYOSTRZEJ, PRZYOSTRZY

Słowniki:
L (przyostrzej; Pilch. Sen. ?), SWil (przyostrzejpod: przyostro), SW (przyostrzejpod: przyostro) notują
SStp, SXVI, Kn, T, SJP nie notują

Najwcześniejsze poświadczenie: 1613

Formy: przyostrzej // przyostrzy

Znaczenia:

1. »o oddziaływaniu bodźców zapachowych: dość intensywnie, drażniąco«: Oman także ziele maiące liście do dziewanny wyższey podobne, ieno ostrzeysze y dłuższe, na niektorych mieyscach bez kłącza, a w naszych kraiach z kłączem miąższym, kosmatym wzwyż na łokieć wyrastaiącym, czasem wyższym, granowitym, kwiatu żołtego niemałego, w ktorym ma nasienie dziewanowemu podobne, ktore za dotknieniem ciała świerzb wzbudza; maiący korzeń wewnątrz biały, z wierzchu rumiany, wielki, miąższy, miękki dla slozowatości przyostrzey pachnący, z ktorego rosną korzonki rozsadzone iako liliowe. BradKniażKal 56.

2. »dość surowo«: Przyostrzy się pisało, ostre pióro było, I tak się też częstować ministry godziło. RamMKolKomKontr 268. Prośi go mátka sama áby opátrzył w-Kanie Galileyskiy[!] wino, Christus iey przyostrzey rzecze: Co tobie i mnie niewiásto. MłodzKaz II, 66. Naco odpowiedam pięknym sensem iednego zacnego Kaznodzieię: Miał on na owe sławne słowa S Iana Chrzciciela: Non licet Tibi Rex Niegodzi Ci się Krolu, y trochę perstrinxit przyostrzey tym Non licet: tak, że ci ktorzy te słowa Non licet: do siebie wzięli, uskarżyli się Superyorowi na niego, ktorymu dał napomnienie y naganę [...]. JabłSkrup 17-18. Gdy bowiem potym w Egipcie żywność kupowali sobie, á Jozef (brat na ten czas nie uznany od nich) trochę przyostrzey ich przyiął. iednym wszyscy wyznali głosem: słusznie to cierpiemy bośmy przeciw bratu naszemu zgrzeszyli, widząc utrapienie duszy iego gdy nam się prosił, á my go nie wysłuchali, dla tego na nas taka cięszkość przyszła. ZehenLaskSum 7. Uwaz to proszę, że mało miał na tym Mąż Święty, że nierządną Niewiastę przyostrzey połaiał, oczy otworzył dobrym napomnieniem od złego życia odwiodł: ale do tego zamknął w więźieniu: aby, ktora przedtym iak Syrenka zdradliwie złowioną pożerała pocciwość cudzą; teraz iak Synogarlica ięcząc prosiła BOGA o wybaczenie złościom swoim. ZehenLaskSum 109. Przyostrzy niektorzy rosprawiacze gatunek ten prożniactwa Społeczności szkodliwego, pomieszali z nieczynnością bogactw, ktore owocem są przemyślności. BeccarWagaPrzestęp 208. Pisze Kobierzycki, iż Zamoyski wiedząc o tym, że Baranowski Podkanclerzy naywięcey nad powrotem Królewskim pracował, a inni Senatorowie mniey o to dbali, nie tylko nie pokazał żadney za to Baranowskiemu wdzięczności, ale też przyostrzey mu to staranie zganił, mieniąc, iż Polacy łatwoby innego Króla znalezli na mieysce Zygmunta. BohFŻycie 244.