Słownik XVII wieku

Znaczenia:

1. »pozbawiony zwykłej lub oczekiwanej zawartości«: Ták Regnorum Soles Pánowie, dobrym przykłádem w poddánych swoich flores virtutum zászcżepiáć y pomnażáć powinni, w zasługách záś krwáwych puste szkátuły y sepety złotem, kosztownemi regałámi máią nápełniáć [...]. ReklZasł F. Ty zaś ADOLFIE, ieźlim imię zgádła, Jnáczyś się żyć ná świecie náuczył. Tu báwiąc wnet być cera z twárzy spádła, Coś ią dobrymi przysmaki utuczył, Moy Dom ták pusty , co nie z moiey winy Ze w nim nie znáydziesz chleba odrobiny. DrużZbiór 219. Przy którym to jest studnia pusta, u niej wiadro dobre, oprawne i kosior okuty na końcu. InwKal II 134. Nie o takim ia mowię, co wysokim stanem Y wspaniałym tytułem dumnie naieżony, Albo Jaśnie Wielmożny albo Oświecony; Co tydzień daie Koncert, co dzień bal w zapusty, A woreczek w kieszeni maleńki y pusty [...]. KrasicSat 44.

2. »niewydający plonu lub potomstwa, niepłodny, nieurodzajny, jałowy«: OEÜF qui n’a point de germe. Ovum sterile, irritum, hypenemicum. [...] JAIE czcze puste z ktorego się nic niewylęże. DanKolaDyk II 309.

3.przen. »pozbawiony rozumu, bezmyślny, głupi«: Przyznał sam ADOLF, że go spráwiedliwie Mátka nád wszystkich Synow ukocháła; Bo iest co kochać, tęsknić niecierpliwie, Mieć by go záwsze w swoich oczach chciała; A nim Dziecina sprácowana uśnie, Zbliży ku niemu, pod brodę pomuśnie. Mowiąc gdzieżeś był swawolniku pusty. Już dawno Brácia śpią chrápią po dziurach [...]. DrużZbiór 225.

◆ Związki frazeologiczne: ◆ pusta głowa »człowiek pozbawiony rozumu, głupiec«: CHAMBRE [...] ON DIT proverbialement, Vn homme a des chambres vui-des, Il a des chambres à louër dans la tête, pour dire, Il est ex-travagant, il a peu de cervelle, il a la teste légere. Infelix est cerebri. Horat. MÓWIĄ przysłowiem: Człowiek u ktorego izby pustkami stoją álbo má izby ná náiem w głowie, to iest dziwak małoco má muzgu, pusta głowa. DanKolaDyk I 279.

a) »pozbawiony właściciela, zarządcy, obsady, itd., nieobsadzony, wakujący«: VACANT, masc. VACANTE, foem. (Qui vaque.) Vacuus, vacua, vacuum. Cic. WAKUIĄCY wakuiąca prożny pusty. Vne terre vacante. Praedium vacuum, praedii vacui, neut. FOLWARK pusty, grunt pusty. Pustka. DanKolaDyk II 562.

6. »przez nikogo niezamieszkały; pozbawiony mieszkańców; bezludny«: Cásztiliani poczęli się kuśić o Cánáriae w roku 1403. záżywáiąc w tym posługi Ianá de Belancor szláchćicá Fráncuskiego/ ktory podbił Lánzárotę y Forteuenturę: wźięli ie w roku 1504. á naprzod ie przez woynę podblili/ [...] Lecz Portogálczykowie osadzáli wyspy puste ná tamtỹ Oceanie/ á naprzod Máderę/ ktorą ználeźli w roku 1420. tá przedtym wszytká byłá lásy zárosłá [...]. BotŁęczRel IV 236. A gdy mieszkał ná iednym pustym mieyscu z brátem Másseusem/ Heliaszem/ y z kilką inych. Dniá iednego ś. Fráńciszek szedł do lásá ná modlitwę: Towárzysze iego máiąc go w wielkiey vczćiwośći/ obawiáli sie w cżym modlitwom iego przeszkodźić/ dla wielkich dźiwow ktore Pan Bog nád nim pokázował. ZwierPrzykład 46. PRZYKLAD X. Szátan z rozmáitemi słoykámi szedł áby brácią kuśił. 206. OPat Mácháryus ná mieyscu bárzo pustym sam tylko mieszkał. Na nadolney zásię częśći puscży wiele bráćiey mieszkáło. Dniá iednego vyrzał szátaná przychodzącego w postáći człowieczey/ żeby przeszedł przez Cellę iego. ZwierPrzykład 215. Ale on nic tego nie biorąc/ wyszedszy z miástá nie dáleko puste mieysce nálazł/ y tám mieszkániczko podłe zbudował. ZwierPrzykład 377. Był tam Zamek pusty na Morzu cztery mile wielkie od Ebelt [Ebeltoft] na Skale wielkiey. PasPam 65v. Ten chory lezał wiedney izbie pustey. PasPam 77. Musiałęm tedy Stanąc w domu pustym nowo zaczętym ieszcze nieskonczonym. PasPam 180. Iuz tez Switało wstępuiąc do owych piwnić pustych. PasPam 182v. Bo gdy wasz skarbnik w skarbnicy usiędzie, Choćby najpustsza, zaraz pieniądz będzie. PotFrasz4Kuk I 302.