Słownik XVII wieku

Słowniki:
SWil, SW, SJP notują
SStp, SXVI, Kn, T, L nie notują

Najwcześniejsze poświadczenie: 1614-1626

Formy: lp M. słoneczko; B. słoneczko; N. słoneczkiem; Ms. słoneczku; W. słoneczko; ~ lm M. słoneczka

Znaczenia:

»słonko, słońce«: Czyli cię krotochwile jakie zabawiały? Nam tu bez ciebie ani dzień widział się biały, Ani słoneczko jasne. SzymSiel 103. Słoneczko, o słoneczko! Nie zajrzy nam cienia, Pohamuj małą chwilę ostrego promienia, Uchyl się za ten obłok! SzymSiel 112. A teraz tu przenocuj ze mną, już też siada Słoneczko i na trawy chłodna rosa pada. SzymSiel 126. Starosto, nie będziesz ty słoneczkiem na niebie! Ni panienka, ni wdowa nie pójdzie za ciebie! SzymSiel 158. GAśisz Iutrzenkę ogniste Słoneczko/ Ziołá dżdżystemi kropiącą perłámi: Iuż Gospodarzá wybiegasz Mroweczko/ Mylnemi niosąc prowiánt drogámi. CezMel B3v. Zajaśniej, słoneczko, oświeć, oświeć swym światłem ciemne okieneczko! HugLacPrag 30. Tu się paście, tu lekko sobie postępujcie, A przy rannym słoneczku młodą trawkę żujcie. Trzodo moja jedyna! GawBukBar II 125. Wznidźże, wznidź rychło słoneczko zarane A wroć nam nasze czasy pożądane. MorszZWierszeWir I 363. [...] iuż słoneczko z wody Morskiey ślicznie weyrzało, iuż dzień światu wraca, Już pagorkow i lasow wierzchołki pozłaca. NaruszASiel 50. Słoneczko iasne! strzymay upału: Nie nazbyt rozżegay groty. Spi tu pasterka, niech ią pomału Promyczek dolata złoty. KniaźErot 103. JUż słoneczko ku nam zbliżyło, I coraz bardziey ogrzewa, W naturze coś się rozweseliło, I wietrzyk mile powiewa, Gdy się zielony wdzięcznie rozwiia, Znakiem to Wiosny zbliżoney. MarewPol 41. Pierzchaią w wszystkie strony i ich grube cienie Tu i owdzie słoneczko po płaszczyźnie żenie. GesChodSiel 34.

◼ Przenośnie: ◼ Pietrucha Słoneczko, śliczne oko, dnia oko pięknego! Nie jesteś ty zwyczajów starosty naszego. SzymSiel 156. ◼ Iuż ku wieczoru własnie sie schylało/ Y po Syonie słoneczko biegáło: Zwierzęca gwiazdá iescze nie wschodziłá/ A do wieczora spora chwila byłá. TwarKPoch D3. ◼ Przebierze się ludźi dostátnich/ onych drugich krolikow/ onych tyśiącámi woiennego ludu okrytych Pánow: Tenebrae factae sunt. Swiećiły kiedyś iásne słoneczká/ miło było ná nie pátrzać/ miło było świátła ich i temu i owemu záżywáć; pięknie było z-nimi niebu/ pięknie minoribus astris; áż teraz ćiemno: Tenebrae factae sunt. KaczyńKaz 286.