Słownik XVII wieku

Warianty fonetyczne: SIERPIK, SIRPIK || *SIERPNIK

Słowniki:
SStp (sierpik, sirpik), SXVI (sierpik), Kn (sierpik), T (sierpik), L (sierpik; XVI), SWil (sierpik), SW (sierpik), SJP (sierpik) notują

Formy: lp M. sierpik // sirpik // sierpnik; D. sierpiku // sirpiku; sierpika; N. sierpikiem // sirpikiem // sierpnikiem; ~ lm M. uż. nosob. sierpiki

Znaczenia:

1. »sierp, narzędzie do żęcia roślin, nóż o kształcie półkola z rączką«: Z tjch[!] [kwiatów wyki] strączki krzjwe[!]/ iáko śierpiki zgięte/ pláskie/ ná wierzchu záostrzone/ y spiczásto kończyste [...]. SyrZiel 767. Ten [kwiat senesu] gdy opádnie/ bywa z niego máchárzynká/ krzywa/ iáko śierpik iáki/ ták bárdzo pláskáta/ że się łupiná zwierzchna do spodniey przytula [...]. SyrZiel 835. Porwána w tym do gory; nád ktorym się mknęłá Tessalskie Tempe widźi/ węzámi dochodźi Dźiedźin Kretskich/ y źiołá iákie Ossá rodźi/ IIakie gorny Pelion/ Otrys/ y Pind rosły/ Iakie nákoniec Olymp/ wyższey Pindá wzniosły/ Przegląda: y zdárzone: część z korzeniem zdrowym Wyrywa/ część śierpikiem skrawa mośiądzowym. OvŻebrMet 167<157>. Sierpik. g. a. eine kleine Sichel. petite faucille. T III 2020.

2. »roślina o kłujących liściach, których brzegi posiadają ząbkowany kształt, wykorzystywana w farbiarstwie do pozyskiwania czarnego barwnika, jeleni trank; Serratula«: Wźiąć [...] Sirpiku/ ábo Sirpiku fárbierzkiego/ bo go ći do fárbowániá używáią/ zánklu/ po gárśći [...]. SyrZiel 907. 1. Bábia sol/ 2. Kopr morski/ 3. Kowniatki/ Sierpnik [...]. SyrZiel 1138. Czwarté źiele/ ktore Sierpnikiem miánuiemy. SyrZiel 1139. Siérpnik ćiepłoty iest pomiárkowánéy y wysuszánia [...]. SyrZiel 1140. Ieleni tránk álbo Sirpik/ Roźdźiał 4. SyrZiel 1253. SIrpik/ ábo Tránk Ieleni/ klącza ćienkiégo/ brunatnégo/ abo rumiánégo/ strifiástégo/ y gáłęźistégo. SyrZiel 1253. SIrpikiem to źiele przeto názwáne/ że ma od źiemie liście ząbkowáne/ ostrokolące y rzeżące iáko śierp. SyrZiel 1254. Sól bábia źiéle [...] Kopr Włoski [...] Rowniatki. [...] Sierpnik. Kn 42. Iéleni tránk/ śierpik. Serratula [...] Flos tinctorius [...]. Kn 245. Sierpik źiéle/ vide Iélęni tránk. Kn 996. ieleni trank; śierpik. (serratula) Scharte, Färber-Scharte. bétoine dont les feüilles sont dentellées. T III 486. śierpik źiele. (serratula) Scharte, Färber-Scharte bétoine à feuilles dentelées comme une scie. T III 2020. SIERPIK ziele, rośnie w lesie po wilgotnych łąkach, dla farbierzow sukiennych, bardzo użyteczne, gdyż farbuie czarno. ŁadSHist 154.

▲ Ustabilizowane połączenia wyrazowe: ▲ sierpik farbierski: źiąć [...] Sirpiku/ ábo Sirpiku fárbierzkiego/ bo go ći do fárbowániá używáią/ zánklu/ po gárśći [...]. SyrZiel 907.

Słowniki:
nie notują

Formy: lp M. sierpnik; N. sierpnikiem

Znaczenia:

hasło w opracowaniu - nie podano jeszcze definicji