Słownik XVII wieku

Warianty fonetyczne: SIWOJABŁKOWITY, *SIWOJABKOWITY, *SIWOJAPKOWITY

Słowniki:
T III, L (XVII), SWil, SW, SJP notują
SStp, SXVI, Kn nie notują

Formy: lp M. m siwojabłkowity; ż siwojabłkowita // siwojabkowita; lm M. nmos siwojabłkowite; D. siwojapkowitych; B. nmos siwojabłkowitych; Ms. siwojabłkowitych

Znaczenia:

»o umaszczeniu zwierząt, głównie koni: siwe z okrągłymi plamkami w kolorze jaśniejszym lub ciemniejszym od dominującego, zwanymi jabłkami«: Rumak siwojabłkowity, któregom przedała za tynfów 300, stadnych koni 9, [...]. InwKal I 294. 30 Apryla ozrzebiła się Klacz Siwo Iabkowita ArchRadziw 1741 809/1. kolor śiwo iábłkowity, la couleur gris pomelée KulUszDyk 49. Sierść naypowabnieysza między innemi, iest kara, z karo-podpalana, z karo gniada, albo brudno-kasztanowata, lisowata, albo wilczata, albo gniada, albo z karo-iabłkowita, siwo-iabłkowita. Nakoniec wszystkie te obserwacye mało maią konsekwencyi, gdyż w każdey sierści mogą być dzielne konie. BucPietAp 16.

▲ Ustabilizowane połączenia wyrazowe: ▲ koń siwojabłkowity (sz. zm.): Wśiádłá Krolowa Iey Mość do Kárety Krolá Iego Mość Axámitney blekitney/ od Srebrá/ y Pásámonow bogátych/ koni sześć śiwoiapkowitych [...]. IngrKról A2. O konie holdemburskie przypomnić racz Wć moja panno, aby ich kupić w Oldemburku, siedm wielkich siwojabłkowitych albo szpakowatych, ale trzeba bardzo pięknych. SobJListy 183. Od Wrocławiá naprżod przez miásto precedentibus kilka Káwálierow y Officierow iácháli Gwárdie y Kámpániey dwie, w pierwszy Kámpániey ludżi dwieście słusznych y grzecznych w Plaszczách Kármázynowych, y liberyách tákichże z galonámi srebrnemi, y w Kapeluszách srebrnym galonkiem obszytych, z dobytemi rápierámi, ná koniách sámo śiwo iábłkowitych, ieden koń w drugiego práwie ná iednę formę [...]. RelGest 1173. Zá KROLEM Imśćią w czerwoney barwie srebrnemi galonámi brámowáney, ná koniach śiwo iábłkowitych stroyne szły Gwárdye Krolewskie Páłácowe, Leyb Gwárdye. RelWjazdKról A2v. Naypierwey do przyięćia pomienionego Posłá Cárskiego, y ná wprowádzenie tego puł mile od Krolewcá, było Ráytáryi dobrze moderowáney, chorągwi dwie, iedná ná siwo iábłkowitych, druga ná gniádych koniách praeparabant vias gressibus tego do Krolewcá, [...]. WiadCudzWied_1697_18VI 3. CHEVAL [...] Cheval gris pommelé. [...] MOWIĄ koń biały. *Koń gniady iásno gniady. *Koń cisawy. *Jasno cisawy. *Ciemno kasztanowaty. *Siwo iabłkowity. DanKolaDyk I, 299. koń śiwoiabłkowity cheval gris pomelé KulUszDyk 51. Do tey maści należą konie Masłowate, Bułane, Siwe, iasno albo brudno Siwe, Gorczykowate, Szpakowate, Dropiate, Mrozowate, Iasno wilczate, Iasno myszate, Izabelowe, Siwo iabłkowite naylepsze. ChmielAteny III 475. Siwoiabłkowity koń. ein Apfel-Schimmel. cheval gris pommelé. T III 2025.

◼ Przenośnie: ◼ HRABIA. Jakiż to człowiek? FIGARO. Jest piękny, gruby, krótki, staruszek młody, siwo iabłkowity, chyty[...] , wygolony potwarca, czatuiący, szperaiący, który łaie i stęka; a to wszystko razem. BeaumKuszCyr 22.