Słownik XVII wieku

Słowniki:
SW notują
SStp, SXVI, Kn, T, L, SWil, SJP nie notują

Najwcześniejsze poświadczenie: 1654-1657

Formy: lp M. m sobolny; lm M. mos sobolni

Znaczenia:

1. znaczenie rekonstruowane »ubrany w futro z sobola«

2.przen. »możny, należący do elity, bogaty«: Bławat czy skórka zwierzęcia dzikiego Lepszym cię czyni przed Bogiem niż tego. Wszak bracią waszy przodkowie się zwali, Wyście zwyczaju tego zaniedbali. Póki braterska między wami była Zgoda, póty też ojczyzna kwitnęła. Teraz jak ma być dobrze, gdy i złości, Niezgody psują was i nieszczerości. Ty, żeś sobolny, bławatny, chudszego Poterasz, chociaż pana cnotliwszego. SatPodBar II 719. Piotr Firley Weiewodá Sendomirski, Roku 1650. będąc Regimentarzem Polskiego Woyská, maiąc u stołu swego Pułkownikow, Rotmistrzow, Chorążych, etc. uważáiąc że szátni, ryśni, sobolni, choć drugi ledwie miał swoię wioskę; rzekł ow godny Senator do X. Kápelláná: że gdyby Anioł Boży ten ryśi, soboli kołnierz ścisnął: krewby, łzy ubogich ludźi z niego płynęły. DziewSuk B2v.

◆ Związki frazeologiczne: ◆ pan sobolny »możny, pan wielkiego stanu, magnat pyszniący się bogactwem«: Pánowie Sobolni, kłániayćie się Báránom, Axámicie, Kárázyią szanuy; bo ći uboższy oto ták dźwignieni zostáną, że u Chrystusa w Krolestwie rządźić będą. MłodzKaz IV, 237.