W TRAKCIE OPRACOWANIA Data ostatniej modyfikacji: 10.08.2023
STOPA rzecz. ż
Słowniki:
notują
Formy: lp M. stopa; D. stopy; C. stopie; B. stopę; N. stopą; Ms. stopie; ~ lm M. stopy; D. stóp; C. stopom; B. stopy; N. stopami; Ms. stopach
Znaczenia:
1. »końcowa część nogi z palcami«: [...] przypadł karetą do muru jednego z owych, co podle skrzydła szli, który miał na sobie na kitajce szpadę: z téj wkówka spadła była, i w oném przyparciu przykrém uderzyła tak potężnie w skrzydło kareciane, że je przebiła, i obraziła królewica w nogę w samą stopę [...] PacOb 63.
a) »miara długości zróżnicowana regionalnie i czasowo równa czterem  → dłoniom lub szesnastu calom; «: 4. Stopa, ráchuie w sobie 4. dłoni, á 16. cali. 5. Łokieć, ráchuie w sobie 2. piędzi, á dłoni 6. á cali 24. 6. Krok, liczy w sobie stop 5. BystrzInfRóżn Z.
Związki nieprzyporządkowane do znaczeń:
Ustabilizowane połączenia wyrazowe: bibl. umyć czyjeś stopy »polać komuś wodą stopy, aby okazać mu pokorę i szacunek«: A miedzy nimi ona napierwéj, co opuściwszy cielesne ścierwy, umyła Jego naświętsze stopy, wyjąwszy źrzenic obadwa czopy. MiasKZbiór 93. ▲ bot. wilcza stopa »roślina zielona wieloletnia o drobnych niebieskich kwiatach i trójdzielnych liściach wykorzystywana w zielarstwie doleczenia wątroby, przylaszczka pospolita; Hepatica nobilis«: Trunek ránnym. Trunek kosztowny ránnym. Item, Weźmi źiela z korzeniem Kukliku/ gárśći sześć/ Złomignatu trzy gárśći/ Trzasczek sosnowego łuczywá y pąpia iego/ Przywrotu/ Dryakwie polney/ Troiánku/ ábo Wilczey stopy/ Rożyńcowego liśćia po dwu gárśći/ Lopowego drzewá kwiátu/ Kokornaku/ Páproći kwitnącey/ ábo Struśiego piorá [...]. SyrZiel 270. Troiánek/ ábo Wilcza stopá/ Rozdział 38. [...] Trifolium aureum. Trifolium nobile. Trifolium magnum Trinitas. Hepatica nobilis. Guldenleber kraut. Edler leber kraut/ Gulden klee. SyrZiel 701-702. Troiánek ábo Troyczak/ przeto iest rzeczony/ iż z trzrech[!] listeczkow sobie rownych y podobnych iest złożony. Tákże Wilczą stopą od innych názwány/ że nieiákokolwiek ma śládu wilczey stopy podobieństwo. SyrZiel 703. Troiánék/ troyczyk/ wilcza stopá/ wątrobnik. Hepatica nobilis. Trinitas [...] Hepaticum trifolium [...]. Kn 1154. Hepatica nobilis, Trifolium aureum, Troiánek. Wilcza stopa. CompMed 24. Troianek, g. troianka, troyczyk, wilcza stopa, wątrobnik źiele. (hepatica nobilis) edles Leberkraut. épatique double. T III 2336. Są także trawy nazwane troiankami albo wilczemi stopami, ktore wszystkie są z rodzaiu koniczyn. BradKniażKal 56. Znaią gospodarze, iak przyiemne są bydlętom następuiące zioła, niech ieszcze doświadczą, ktore, i na co w szczegulności pożytecznieysze. Troianek albo wilcza stopa, kaczyniec, ptasia wyka, iaskier, iasieniec mały albo centuria [...] i bardzo wiele innych. KlukRośl 326.
[więcej cytatów w Korpusie Barokowym]
Autor: WG