Słownik XVII wieku

Znaczenia:

»mocna tkanina wełniana używana zwłaszcza do wyrobu odzieży, jako przykrycie lub obicie«: Co się tknie Náuk ábo Párochiy ktore są nászemu stárániu zlecone/ iáko w Giulu y u ś. Iákubá/ mamy szpital y szkołę dźiatek Indyanow/ y ná káżdy dźień uczymy náuki Chrześćiáńskiey młodych y stárych: y ná tych tám dwu mieyscách bárziey rękę ná iáłmużny rośćiągamy: ábowiem w Giulu procz zwykłey iáłmużny w Niedźiele y święto/ nád sześć set ubogich/ mięsem y korzonkámi/ Papas názwánemi/ smáku kásztánowego/ żywiemy: ktorym też dáią sukná ná odźienie/ y skopy do roboty/ żeby nimi żywność sobie zárabiáli. TorRoz 7. Pierwsza żądáłá áby iey kupił kożuch z dźikich źwierząt. Druga/ áby iey przywiozł sukná przedniego ná suknią. ZwierPrzykład 185. Widźimy że y mámki dźiatki powiiáią. Czemu? Aby krzywo nie rosły/ y śćiągáią ie sukny mocno. StarPopr 12. Sukno/ Pannus, [...] Pannum. n. [...] diminutiv. Panniculus, diminut. hinc ductum, Iuuenal. pro veste accepit, de delicatis loquens feminis, quas panniculus bōbycinus vrit, i. vestis serica, per Tropū [...]. Kn 1082. Z wełny tey gdy jey nie mało nábierzą/ punczochy sukno (ábo raczey koce ktore Wattmanem zowią) robią/ to sukno miękkie y ćiepłe jest/ ale srodze grubo y poprostu urobione/ abowie[m] tám instrumentow Sukiennickich do tego máło mają y kiedyby miało bydź ják śię godźi zrobione/ tedyby pewnie sukno przednie dobre y piękne beło. VetIsland 38. Ná wierzchu záś przeżrzoczystym była widziana skrzyniá ábo Trumná nieco przydłuższa/ vczyniona ná kształt vrny/ v spodku wąska/ szeroka w poyśrzodku/ á ná záwárćiu potrosze a potrosze śćiśniona/ przykryta byłá suknem czarnym/ od nie wiśiała kołdrá wielka czarna z niemáłym także Krzyżem białym [...]. RelKat BV. Gdźie kázdy z Rzymiánow Pal miał/ ktorym gdy ktore[g]o zábił/ álbo położył Báwołá/ zá wygráną/ tego sukná ná szátę dostáwał. DelicWłos 125. Krzesło koralowego sukna z takiemiż jedwabnemi franzlami, ćwieczkami mosiądzowemi, pozłocistemi. Tamże krzesło drugie, turkusowego sukna, z takiemiż franzlami jedwabnemi. InwŻółkGęb 118. Czy nie lepiejż mnie chodzić w holenderskim suknie Z ojczystej wełny, i tu gdy Polacy tracą, Że drogo cudzoziemcom od roboty płacą, W suknie całym, chędogim i uszytym modno? PotFrasz2Kuk II 226. A zatym wszystkie handle kupieckie tak w suknach, bławatach, korzeniu jako i w najmniejszej rzeczy in duplo podniesione. JemPam 390. Przy tym procurationem et elaborationem srebra in copia z gór dawniejszych i nowych sollicita indagatione wielmożnego podskarbiego koronnego wynalezionych, także instaurationem depositoriorum na wszelkie towary, a osobliwie na te, które się rodzą w państwach Rzpltej, signanter żeby się nie godziło wełny za granicę wywozić i żeby z niej sukna i insze materyje były robione, które tak drogo za granicą z wielką stratą kupować musiemy. PropKanRzecz 254. Pod Koronami Krolewskiemi Chor suknem czerwonym obity dla kapeli doskonałą zdobił inwencyą. Pawiment cały sali y ławy suknem czerwonym były przyozdobione, y dla spektatora cztery Ganki ná dole erygowano. GazPol 1736 83 3 nlb. Chwalą Kroniki Polskie generozyą Krolá Iágielloná że kilkáset wozow suknámi náłádowawszy, obieżdżał Litwę, y odźiewał ubogie: lecz sławnieysza w swoim Westyárium y Szkáplerzu Nayświętsza MARYA Pánná, bo támten w cáłey Litwie: Tá w cáłym Chrześćiáństwie; támten samych ubogich, Tá iáko ubogich, ták bogátych bez bráku wszelkiey kondycyi ludźi chwalebnie odźiewa. ReklZasł D2v. Tam iest iedná wielka salá Camera Bassa aliàs Niższa gdźie krzesła zielonym obite suknem, tam niższe subsellium zásiada Szlachty y Deputatow, y przez iednego è medio sui Krolowi swoie donosi zdania. ChmielAteny II 275<275a>. W tymże pokoju obicie płócienne, suknem czerwonym naklijane, z brzegami wyzłacanemi. ZamLaszGęb 33. Sukno. Tuch, Gewand. du drap dont on fait des habits. T III 2200. Postaw w Słowianskim słuźy wszelkim rzeczom, ktore się tylko zwiiać, y składać mogą, w Polskim służy samemu suknu. KleczPocz 48. Wyobrażenie iest tego nieiakie w karcie papieru, ktorey cząstki pierwey ubite na miazgę, y w massę ciekłą rozrobione, wielkiey gruntowności nabywaią wzaiemnym spoieniem cząstek, toż w płucien y sukien, w powrozow y lin robocie upatrzyć można. LisikFizyka 412. Nie iest to trudne Rzemiosło dla każdego człowieka, zwłaszcza grube prząść nici na Namioty, Zagle, i koszule, i grube wyrabiać sukno, a iak wielki pożytek gdy z tąd żywi się i wspomaga Zołnierz; kray się napełnia Rzemieślnikiem, drugi pożytek dla Handlu, że zbywaiący Produkt za granicę wysyła i kray bogaci. JezierJTaksa 21. Także z tego tak mocną wyrobiono osnowę, iż z niey miało wyyśdź na widok sukno Rasz, Etamin, Sarge de Rom, i iakaś inna szczegolnieysza materya trzymaiąca środek między Etaminem i suknem hiszpańskim, z resztą delikatna i gęsta, naymocnieyszy folusz przez szesnaście godzin wytrzymuiąca, a po wygotowaniu doskonały lustr iedwabiu maiąca. ThaerGosp 81.

▲ Ustabilizowane połączenia wyrazowe: ▲ sukno angielskie: Tákże sukná Angielskie (ktore czemu też nie ma ták iuż stąpione bydz do Korony wożone) co teraz po trzy złote/ będzie ná on czás po groszy pięćdzieśiąt muśiało bydź. GostSpos 18. Odzież im spráwuią pospolicie z sukná dobrego Angielskiego/ y płotná tákże/ áni zbyt cienkiego/ áni też grubego. RicWielJMon 35. Karánie Excesantow bicie w pięty, post, nie spánie. Potrawy z ryżu, stroy z sukná Angielskiego. ChmielAteny II 483. ▲ bela sukna (sz. zm.): Cło [...] od sukna bele gr 3, od półbelka gr 1/9. LustSier 22. Cło [...] od bele sukna po gr 3, od półbelka gr 1/9. LustSier 36. Dáiąc 30 Beczek Sledźi po 28 zł. Sztokfiszu 8 kámieni po zł. 12. Bellę Sukná w ktorey iest 50 postáwow/ postaw po zł. 48. GorAryt 157. Według rożności towarow, y rzeczy czyli to do napoiu, czyli do odzieży, lub pokarmu, álbo innego używania ludzkiego służących postanowione są rozmaite miary, á te w iednym kráiu większe w drugim mnieysze. Ktore się tu specyfikuią. Łaszt Gdański liczy korcy - 60. [...] Bella sukna postawow - 20. BystrzInfRóżn Z3. Bela sukna ma w sobie postawow 20. ChmielAteny1755 I 161.