Słownik XVII wieku

Warianty fonetyczne: SZUFLA || *SZUFFLA || SZUFLIA

Słowniki:
Kn, T, L (XVI-XVIII), SWil, SW, SJP notują
SStp, SXVI nie notują

Najwcześniejsze poświadczenie: 1612

Formy: lp M. szufla // szuflia; D. szufli; B. szuflę; N. szuflą; Ms. szufli; ~ lm M. szufle; D. szufl; szufle; szufel // szuffel; B. szufle; N. szuflami

Etymologia: <niem. Schaufel>

Znaczenia:

»łopata do zgarniania i przerzucania sypkich i drobnych materiałów«: Názaiutrz wszytkie one muchy wyklęte pozdycháły/ y wszytek páwiment nápełniły/ tak iż szuflámi ná kupę ie zrzucano/ y ná noszách precz wynoszono. ZwierPrzykład 369. Dźiáło wielkie wąż uniego koła kowáne ÿ śżufliá. ArchRadziw 1619 2. Do tego, abyś nabijał prędko, możesz przybić zackul do stępia od szufl Q i krajcar do stępia od wisiuru G, a to dlatego, abyś podczas nabijania nie miał tej pracy w tak wielu razach jednę rzecz biorąc, a drugą rzucając na ziemię. AquaPrax 112. Używali też i pierwy tej szufli żłobowatej P z snurem, a mnie się zda lepiej tym sposobem ode mnie nalezionym. AquaPrax 270. ROZDZIAŁ V O SZUFLI DLA NABIJANIA KANONÓW, CO SIĘ NABIJAJĄ KAMIENNYMI KULAMI, ABY MIAŁY SWOJĘ SŁUSZNOŚĆ PROCHU WEDŁUG SWOJEJ SPIŻY AquaPrax 272. I na tymże miescu ma być rysa, którą będzie miał brać inkaust dla znaku cyrkumferencyjej na papirze dla rozmierzenia szufle do dział. AquaPrax 460. Szuflá / łopatá do sypánia. Rutrum, à ruendo Varr. [...] Rutrum, inquit Turneb. instrumentum quo fruges corruantur in modium, i. conjiciuntur. vt idem Varro Corruo verbum vsurpat, cùm dicit: spicae corruuntur in corbem. aliter. v. Strychuléc. [...] proprie est ventitabrum, szuflá. Immò idem est instrumentum, officium et vsum duplicem habens. [...] Rutrum dicit esse [...] Pherecydes, quod tamen [...], i. falcem alij interpretantur. Rutellum, palam interpretatur Marcellus Donatus. Vicinum, Wiéiáczká. Kn 1126. Prochy w zamku Brodnickim [...] szufel do dział 4 wieńców smolanych 84 motyk nowych 30. OpisKról 51. Młoći zyto Cepámi wieje Wiejáczką/(szuflą) y ták gdy plewá ná stronę obeydźie y Słomá śię oddźieli (sypie) zbiera w Miechy. KomDobrOrb 115. Ná robáctwo w zbozu ktore się wołkámi zowie, áby źiárná nie psowáły, śćiáńy czosnkiem y szufle do częstego szuflowánia smárowáć, bo od tego ginąć muszą. HaurEk 12. SPECYFIKACYA Amunicyi woienney z obozu Tureckiego do Cekáuzu Więdeńskiego zábráney [...] Szuffel y wrzećiążow żelaznych, 800000000, Motyk do Aprossowania, - - 180. Podkow y gwoźdźi cetnárow, - - - 80. RelTurk D4. Do tych działek grajcar 1. Szufel 3. Wiciorów 3. Cyngrotów 3. Półwerszków 3. Lawety porządnie okowane. AkZbrojGęb 133. Na Bramie Baszteczka, w której znajduje się: szmigownic starych nro 4, hakownic takichże nro 3, strzelby ręcznej, staroświeckiej, lontowej, sztuk nro 12, szufla do armaty. DwórHunGęb 23. Prochu wsypáć pod tą miarą, iáka być powinna do proporcyi kuli y działá, oraz tęgości iego, szuflą żłobkowatą osadzaiąc go w kupie przy samym zapale. BystrzInfArtyl O4v. Szufla. eine Schaufel. pèle de bois. szufla pełna czego. eine Schaufel voll. une pèlée, péletée. T III 2277. Jm mnieysze i krotsze są szufle, tym się lepiey wywiewa. KlukRośl 145<245>. Radzi wielu, ażeby w rostworzonym salmoniaku, w niegaszonym wapnie często szuflę maczać albo sąsiek lub wszystkie ściany szpiklerza odgotowanym namaczać piołunem. SandHist 118.