Słownik XVII wieku

Znaczenia:

1. »tak wiele«: Iż Pan Krystus wykupiwszy nas swią krwią/ odnawia też nas Duchem swoim S. ná wyobráżenie swoie: ábysmy tyla dobrodzieystw doznawszy/ po wszytek czas żywotá nászego z wdzięcznośćią Páná wielbili: y ku czci iego żyli. RybMKat 38. Nietrzebá ponere rumores ante salutem, ále wszytkę w tym rad swoich zásadzáć moc należy, vważywszy, iż Rzeczposp: tylą przećiwnosćiámi zmordowána, co może dáie, á zátym nád to co może wyćisnąć więcey ná niey niepodobna [...]. LubJMan 94. Czekaszli: aby Caezar Panstwo złozył Sam; co się tylą woien o nie srozył? MayChrośSup 85. Bowiem nigdy pożytku nie uczyni tyla Cały rok, co w godźinę zła uszkodźi chwila. BarPotArg1697 92. O ieśliś moiego kochánia Wdzięczen kiedy/ y tylá poświęconych nocy Wiecznym nászym roskoszom/ dobądź wszytkiey mocy A dwie strzále nágotuy/ rożnemi ie hárty Prysádziwszy y iády. TwarSPas 22. Jest tedy ná co się wielce żalić/ y ubolewáć/ iż ták wysokiego/ jáko y niższego stanu Pánowie Chrześćiáńscy/ ták máło/ ábo nic nie dbáją o náprowádzenie tyla tyśięcy dusz błędnych/ y w ślepoćie swey zákámiáłych ná drogę zbáwienną/ do czegoby jednák Rámię świeckie bárzo wiele dopomoc mogło. LewekList A2. My wierzymy tyśionc innych Rzeczy / ktore Rozumem naszym rownie tak pojonć niemożemy / jakoli y to na Przykład: że rownie taż właśnie Manna albo Chleb Niebieski w tela tyśiency Ludźi Ust zawdy była to / co kto chćiał / a pożondał w Kśiengach Mondrośći 16. v. 21. a tym podobne. HackPraw 302. Człowiek sám, iako náyprzednieyszé podobno dziéło Natury, iuż pod tylą względami poznany, nie godziénże iest uwági pod tym względém, że mówi? KopczUkład 24. Niechay kto chce sądzi coby z tąd za nieporządki wyniknąć, i zamieszania być musiały, gdyby tyla tysięcy ludzi, honor swoy, i reputacyią tracić musiało, gdyby Farmazonowie, podług żądania P. Hellmunda taiemnice swoie wyiawić mieli [...]. PerzMyśli 118.

2. »tak samo wiele«: Konni Edwowie do Cezárá sie wroćili/ ktory to odpráwiwszy/ Lábiená z trzemá zastępámi y z dwiemá tyśiącmi konnych na lądźie áby portow bronił/ żywność opátrzył/ coby sie we Fráncyey dźiało słuchał/ wedle czásu y potrzeby rádźił/ zostáwił/ sam z piąćią zastępow/ y tyląż konnych/ ktore był v Fráncuzow posádźił/ przed zachodem słońcá po morzu sie puśćił/ y lekkim Afrykiem żegluiąc/ iż ten iákoby o pułnocy wiać przestał/ potym iácháć wedle potrzeby nie mogł/ ále wáłámi dáley znieśiony/ ráno po lewey ręce Brytánią iuż przeiecháną vyrzał. CezWargFranc 98. A zá tym też/ ták wielą groszy/ iląby czerwony złoty y taler był táńszy niż teraz/ tedyby też ná każdey kopie káżda rzecz przywoźna tylą groszy byłá táńsza. GostSpos 16. Falconeta Bastarda, wyrzuca 3. funty żelázá, tylą też prochu ptászego, długa iest 30 Calibr, to uczyni 8 stop. waży 13 1/2. Cent: nieśie wedle pospolitego wyrychtowánia 498: wedle wagi 249.: wedle nawyższey elevatiey 2969. krokow. UffDekArch 14. Lichtarz złoty, ktory z śiędmią gáłęźi y tyląż pochodni, ná południowey Częśći Kośćiołá połozony był, ktore pochodnie z przezroczystey Oliwy, wednie y w nocy nie prestánnie gorzáły, świećiły y wszytkie świątnice oświecáły. AdrJeruz 75. Dzien potym, tylá osob w tákim domie martwych było, wiele rázow ten piekielny myśliwiec trąćił. MuthWier 31. Kolce, y darciu w kiszkach bywa ratunkiem, sok iego biorąc po cztery łyżki z tylą Wina. BiretWiad 117. Mow o kochany Jezu do serca mego tylą ięzykami ile ranami, tylą słowami, ile naydroższey krwi twoiey kroplami. JaroszBł 78. Trzeba oparzyć tylą wody ile sałata może naciągnąć, aby znowu narosła, ostudzić, i zaprawić oliwą, octem i pieprzem. EisenNauka 75.

TYLĄ
w funkcji przysłówka

Formy: tylą

Znaczenia:

»o tyle«: A druga/ że y ći nie będą mniey pieniędzy mieli/ bo też złoto będą in pondere mieli/ bá ieszcze szkodę máią teraz/ iáko to pieniądze ták drogie/ bo kiedy do owych co mu leżą chce z intraty swoiey przyłożyć więcey/ to coby mogło przyłączyć tyśiąc czerwonych złotych/ gdyby po kopie były/ to teraz kiedy ták drogie/ nie przyłoży tylko połowicę/ to iest pięć set/ á iesli też ten co to ma te skárby leżące/ chce sobie co spráwić/ to też táż rátia pierwsza/ że muśi káżdą rzecz/ tylą drożey płáćić/ ilą drożey nád kopę chce swoy czerwony złoty vdáć. GostSpos 27. Wszelki ćiężar lżeyszy niż wodá, tylą pływa nád wodą, ilam iest lżeyszy: To iest: tyle náprzykład widáć drzewá pływáiącego ná wodźie: ilam drzewo ono, iest lżeysze od wody. SolArch 135. […] termin do którego chcesz prowadźić wodę, tylą będźie niszszy od owego, ná którym iest wodá; iáko rożnice przenieśione z kołkow następuiących przechodzą rożnice przenieśione z kołkow poprzedzáiących. SolArch 140.

[więcej cytatów w Korpusie Barokowym]