Słownik XVII wieku

Znaczenia:

bot. »roślina o pokroju i liściach podobnych do pokrzywy i kwiatach brunatno-czerwonych bądź błękitnych; Scrophularia«: Item, Weźmi korzenia z liśćiem sześć gárśći/ Benediktu z korzeniem/ Kunradu ábo Blusczu źiemnego/ Bárwinku/ po trzy gárśći/ Głowienek żołtych/ Prośiáney włoći/ ábo Tránku/ Zánklu Sadźcu/ Biedrzeńcu Włoskiego liśćia/ po dwu gárśći/ liśćiá polney Roże/ álbo wierzchołkow iey/ Dźięgielu płonnego korzenia/ Trędowniku liśćia/ po pułtory gárśći [...]. SyrZiel 298. Trędownik/ Rozdźiał 126. Scrophularia, Ficaria, Castrangula, Millemorbia. SyrZiel 1410. BArzo się mylą/ ktorzy Firletki/ álbo polną Bazylią mienią być Trędownikiem: y ktorzy Martwą pokrzywę. SyrZiel 1411. Mnieyszy Trędownik/ álbo sámicá/ korzenia także białego gruzłowátego ábo cztéry rózg źielonych czworogranowitych. Liśćia nie máłego kárbowánego/ iáko pokrzywy párzące/ tylko głádsze. W wiérzchu kwiatki rumiáno błękitne. SyrZiel 1411. Dobrze też w każdey potráwie temuż choremu/ niżey opisánego prochu dáwać: wźiąć Stuliszu prochu miáłko utartego cztery łoty/ Muscu czerwonym kwiátem kwitnącego/ Trędowniku suchego/ Pigw/ káżdego po dwá łoty. SyrZiel 1417. Trędownik źiéle / Scrofularia [...] Millemorbia [...] Duplex est, mas et femina. Kn 1152. Item korzenie Scrophulariae, to iest Trędowniku, lubo wewnątrz záżywáne, lubo przykłádáne, lubo ná udach noszone, ma osobliwą moc, wszelkie áffekcye hemoroidow leczyć. PromMed 86. Trędownik, g. a. źiele. (scrophularia major) Braunwurtzel. grande scrophulaire. T III 2333.

▲ Ustabilizowane połączenia wyrazowe: ▲ trędownik mniejszy: Item, Wźiąć cztery gárśći pełne Krwawniku/ Złomignatu/ Zánklu/ Trędowniku mnieyszego ábo wodnego/ po dwu gárśći dobrych. SyrZiel 604. Bukwicá wodna/ trędownik mniéyszy/ Ocymastrum. Kn 52. trędownik mnieyszy. (scrophularia minor) Feigen-Wartzen, kleine Braunwurtz. couillons de Prétrés, petite esclere, petite scrophulaire. T III 2333.