W TRAKCIE OPRACOWANIA Data ostatniej modyfikacji: 18.12.2025
TYLKI zaim. przym.
Słowniki:
SStp, SXVI, Kn, T, L (XVIII), SWil, SW notują
SJP nie notują
Formy: lp M. m tylki; ż tylka; D. m tylkiego; ż tylkiej; B. m nżyw tylki; ż tylką; n tylkie; Ms. m tylkim; ż tylkiej; lm M. mos tylcy; nmos tylkie; D. tylkich; Ms. tylkich
Znaczenia:
»takiej wielkości, tak wielki albo tak mały«: Te grunty należące pospolstwu y miástom dźielono káżdego roku/ y tám náznáczano káżdemu sztukę źiemię tylką/ iákiey komu były potrzebá ná obeszćie iego y domu iego: przetoż raz dawano więcey/ drugi raz mniey/ á z tego nie płácono trybutu żadnego. BotŁęczRel III 183. A iż do mnie od wszystkich myśliwych/ iął być wielki o te Kśiążki náćisk/ á przepisowáć ie co raz/ ćiężka rzecż byłá/ y nikcżemnośćią pisárzow złych bárzo sie fáłszowáły: námyśliłem sie dárowáć ie drukiem/ y zbáwić z śiebie tylkiego niewcżasu/ á kśiążek pofałszowánia. OstrorMyśl1618 6. A ná sámym doganiániu y dokonywániu źwierzęćiá iuż zmordowánego/ koło cżego nawiętszy wrzask y wrzáwá bywa/ (bo y trud źwierzęćiá zmordowánego/ iż y słábszym węchom cżuyny/ co żywo głosow podnośi/ y cżás sam pospolićie psy skupi/ choć drudzy przy popędzeniu y ná pocżątkách gonienia nie byli) w tylkiey wrzáwie y zámieszániu/ w ktorym záiąc iuż vstáwicżnie przypada/ Myśliwiec powinien wiedźieć o nim/ że co iedno pśi w onym huku y przypádániu zmylą/ to ich on z nowu záraz rektifikuie/ áż do vgonienia. OstrorMyśl1618 47. Tyli/ tylki. Tantus […] ták wiélki. […] Tantusdem […]. tylkisz. Kn 1168. A oni z wody wychodzą grzbietami, Na których stały pokosem szczeciny, Trochę od dzikiej pomierniejsze świni, Lecz wzrostem tylcy, skórą zaś bobrowi A łbem i nogą podobni kretowi. BorzNaw 59. Poduszka łokciowa, aksamitna, karmazynowa, wyszywana w kwiat różnego koloru, aksamitny, atłasem różowym podszyta. Poduszek tylkichże, aksamitnych, karmazynowych, z kwiatami różnego koloru, 3. RuchSkarbGęb 165. Wielkość AMERYKI práwie tylká iest, iak dawnego świata poznánego trzy części EUROPA, AZYA, AFRIKA rázem wźięte, à Polo ad Polũ mierząc. ChmielAteny II 664. Iakoż kto się zna na tym; y ciekawego zażyie oka, obaczy, że na tych srebrnikach, tylkich iak troiak, ale grubych iakby trzy złożył do kupy, iest twarz Cesarza ktorego, na on czas panuiącego; á na drugiey stronie iest osoba siedząca, znacżąca albo Victoriam, albo Rzym Miasto, albo Hiszpanią trzymaiącą tarcżę, y wieniec laurowy na głowie. ChmielAteny III 49. Pingvinae są ptacy od Insuł Pingvinae zwanych, rzeczone, tylkie iak gęsi, chodzą prosto, iak ludzie, na grzbiecie są czarne, pod brzuchem białe, nogi maią czarne do gęsich podobne: skrzydeł nie maią, ale na mieyscu onych, maią, niby rybie piora: bardzo są tłuste od 8. funtow, do 16. ważą. ChmielAteny IV 621. Tyli. Tylki. so gross, so klein, si grand, si petit. T III 2368. [...] miey tę dobroć ukazać naymnieysze wyobrażenie tey Damy, choćby tylkie, iak paznogieć, z probki można sądzić o sztuce materyi; zaspokoisz nasz umysł, i uczyniemy zadosyć iego żądaniu; i tak iuż jesteśmy dla niey uprzedzeni, że chociażby ten obrazek wyrażał nam ią z iednym zyzowatym okiem, drugim zaropiałym, iednakbyśmy ią chwalić, iak WPan pragniesz nie przestali. CervPodosDonQuischott 47. Na cuchnienie z ust. Bierz w usta korzeń fiołkowy Florentski, albo gwozdziki kramne; lub przepal hałun na łyżce, y trzymay w ustach dwa razy na dzień po tylkim kawałku, iak bob. AlletzAlb 39. Ten to sam ma bydź Zwierz w Wirginii tamże w Nowym Swiecie, głowę maiący Wieprza, ogon Szczura, tylki iak kot, z torbą dla dzieci noszenia pod brzuchem, zowie się OPASSOM, iako świadczy Atlas Contractus. ChmielAteny1755 I 573. Zyie mięsem, co rok dni 60 nic nie ie, iedno iaie wielkości tylkiey, iak gęsie pokłada. ChmielAteny1755 I 577.
Ustabilizowane połączenia wyrazowe: tylki... ilki...: Nie trwoż się/ przybędę ia/ postáć tę zrzuciwszy/ Tylko się ty wężowi dobrze przypátrzywszy/ Co się to zatokámi koło laski kręći/ Iáko nalepiey wlep go sobie do pámięći: Abyś go/ vyźrzewszy/ zaś poznać mogł na potym/ Bo się ia weń obrocę. Ale ták wiedz o tym Ze więtszy będę/ gdyż wzrost wezmę ná się inny: Tylki/ w ilki się/ Boskie ćiałá mienić winny. OvOtwWPrzem 641. ▲ tylki... kilki...: Nauczał, że norma onnis iudicii non est ratio, sed sensus, toiest: nie co pod rozum podpada, że to iest takie, albo tylkie, ale że to takie y tylkie iest iakie y kilkie zmysly uznaią. ChmielAteny III 630. Statua ta wysoka była na łokci 70; robił ią sławny statuaryusz Chares Lindius lat 12 Taxowano ią Talentow 300, same palce u Osoby były tylkie, kilkie są całe ordynaryine Posągi. ChmielAteny1755 I 669.
[więcej cytatów w Korpusie Barokowym]
Patrz tyli.
Autorka: RB