W TRAKCIE OPRACOWANIA
Data ostatniej modyfikacji: 01.07.2026
Warianty fonetyczne:
WIELOMÓWSTWO, WIELOMÓSTWO
Słowniki:
SXVI (
wielomowstwo, wielomostwo),
T (
wielomowstwo),
L (
wielomówstwo; XVIII),
SWil (
wielomówstwo),
SW (
wielomówstwo),
SJP (
wielomówstwo) notują
SStp,
Kn nie notują
Znaczenia: »skłonność do długich wypowiedzi, gadatliwość, gadulstwo; także posługiwanie się długimi wypowiedziami w celu zmanipulowania lub oszukania kogoś«: Záwsze milczenie ludźiom pożytek dawáło/ Wielomostwo záś wielu do grobow posłáło. WitkWol D4.
Więc do konwersácyey/ á co pomoże wielomowstwo? Złego mową nie vskromisz ták prędko/ iáko milczeniem; [...]. BirkOboz 74.
Nie wdawáć się w dyszkursy/ bo potknąć się w mowie Látwo/ trudno odwołáć/ dawne iest przysłowie; Wyleći słowko ptaszkiem/ trudno się mu wroćić: Wielomostwo zgodliwych zwykło często kłoćić. BachMąż E2.
Ale my, chcemy nabożnie Komunikowáć, chcemy nabożnie Mszą Swiętą mieć, á ięzyk P. Bog wie kędy lata, á wiedzćie o tym, práwie niepodobná nabożna Komunyia, prawie niepodobna, przy Wielomostwie. MłodzKaz I, 87.
J takiemi sie te swiatownićżki pokazały: juz owe S S. zakonnice na jeych uprzikrzonym wielomowstwie drzemały á tym swiatowym gemba jako na kołowrocie latała/ jako taka date nobis. [...] IADWIGĘ S. milczenie Aniołem/ y niebem Anielskim uczynieło. Jako albowiem krolowey Aniołow Naysw. Pannie Bog/ nie miedzy swiatowemi wielomowstwy/ ale przi kośćiele sporządzieł wychowanie młodosci/ wmilczeniu/ niedworne ale wpismach y prorokach zanurzone. SannerNiebo 86-87.
Zadnego tedy świadectwa, że od samego Oycá Duch S. pochodźi z Oycow SS. G.[alatowski] nie przyniosł: ale tilko ludźiom mizernym narodu swego mgłe w ocży puśćił; áby práwdy Bożey y Duchá Prawdy, to iest Syná pochodzącego nie widzieli. Wielomowstwa y kłamstwa iego tamże popisane, opuszczam. RutkaGoliat 23.
RZekł ná to Sophar: Kto rad wiele gada Słucháć ma, gdy mu inny odpowiáda: Izaliż się ten spráwiedliwym czuie, Kto wielomostwem ięzyka szermuie? Tobieli tylko uyidźie to sámemu, Dlugie dyskursy prowadźisz po swemu? ChrośJob 42.
Bo przy Adwenćie, ná tymże ostátnim sądźie Páńskim, naywiększy ráchunek z wielomowstwá, y z naymnieyszego słowká, oddawać będźie trzebá: De omoi verbo otioso reddetis rationem. SczanKsięga C.
Teraszże swywolne dusze policzcie nieczyste żądze swoie, zastarzałe nie nawiści, zazdrości, niewstydne wielomowstwa, piekłem pachnące sztuki piianstwa, inne występki cięszkie: nic i to są y ogniwa, z ktorycheście sobie sznury pokręcili, pokowali łancuchy abyście niewolnikami byli, ktorychby diabeł iak swoich na wieczne ciągnął męki. ZehenLaskSum 60.
Co po mieczu na tego, co niema rozumu, Poznać głupiego snadno, z wielomostwa, z szumu. DrużZbiór 50.
Wielomowność. Wielomowstwo. Gerede; lange Reden, viele Worte; weitläuftiges Geschwätze; langes Wort-Gepränge. batologie, verbiage m. verbiosité; paroles inutiles; long discours; multiplicité de paroles; torrent de paroles. T III 2539.
Jnszym sposobem chciałbym ia postąpić sobie z Uczniem moim. Nauka ta ustawicznego potrzebuiąca mówienia podobać się musi wrodzonemu Wiekowi wielomówstwu. KrajMGry 48.
Drudzy znowu sami nic nie mówią, ale innym radzi przychwalaią, chcąc przezto dać poznać, iak dobrze się na rzeczach znaią. Tamci wielomóstwem, ci miesternym milczéniém chcą rozum pokazać. DmochCnota 61.
Ta była między niemi, a dobrze myślącemi, różnica, iż pierwsi gadać tylko przeciw moskiewskiey w Polszcze przemocy, drudzy skutecznie czynić chcieli; pierwsi wielomówstwem czas zniszczyć, i złudzić publiczność pozorną mów swoich śmiałością, drudzy wszystko stałością przełamać, i służyć, nie podchlebiać, społobywatelom żądali. KołłątajUstan 69.
O Kruku baią Poetowie, że go Apollo za wielomowstwo, y zbytne szczebietanie z biáłego iakim był przedtym, w czarnego obrocił: [...].
ChmielAteny1755 I 611.
Wielomostwo. Ze wiele obiecuiesz/ żeś też wielomowny/ Choć nigdy nic nie spełnisz/ toś ty pánie/ słowny. JagDworz Div.
[więcej cytatów w Korpusie Barokowym]
Patrz *wielemówstwo, wielemówność, wielomówność.