W TRAKCIE OPRACOWANIA
Data ostatniej modyfikacji: 28.04.2026
Znaczenia: »przyrząd służący do badania poziomu wilgotności powietrza, ale może też o barometrze«: Wilgoć bowiem powietrza, nic innego nie iest, tylko cząstki wody trzymane w powietrzu, które, gdy napełnią sznur, równie go kurczyć y odkręcać muszą; iako gdyby był w wodzie zmaczany. Przez co służyć może na mierzenie wilgoci w powietrzu, czyli iey przybywa, czyli ubywa od dnia do dnia. Narzędzie to z Greckiego Hygrometrum, może się po polsku nazwać Wilgoćmiar, to iest: miara wilgoci. Różne są iego kształty i ułożenia, iednakże nayistotnieyszą częścią iest w nim zawsze sznur, czyli strona, albo gębka, albo deszczka. Y dla tego troiaki iest wilgoćmiar. RogalDoświad II 446-447.
Różne zabiegi od wielu czynione na wydoskonalenie Wilgoćmiaru, dały pobudkę Xiędzu Mangan Zakonu S. Franciszka z Pauli [...] do wymyślenia iednego wilgoćmiaru, którego istotną cząstką iest kłos leśnego owsa zakręcony na iakiey igiełce [...]. RogalDoświad II 448.
Umocniwszy wilgoćmiar (barometre) pod banią wiatrociągu, wyciągnąwszy powietrze spod niéy, i zapaliwszy pewną ilość prochu, w miedzianym wáłku wydrążonym wyżéy opisanym [...], da się widziéć iak żywe srzébro znagła opadnie w wilgoćmiarze, potém wprawdzie podniesie się do góry, iednakże nigdy niedóydzie, piérwszéy wysokości. JakubJNauka 97.
Albowiém póki trwa gorącość płomiénia, żywe śrzébro w wilgoćmiarze iest niżéy, a po wychłódnieniu, podnosi się do góry. JakubJNauka 97.
Albowiém, im większa bania wezmie się do pomiénionionego doświadczenia, tém mniéy żywe śrzébro opadnie w wilgoćmiarze. JakubJNauka 98.
[więcej cytatów w Korpusie Barokowym]
Patrz hygrometr.