.
.
▲
Ustabilizowane połączenia wyrazowe:
▲
ocet winny (
sz. zm.):
Acetum vini. Ocet winny. GuldOn 33.
Mákáranow Włozkich kámień 1 Octu Winnego Pipá 1 CzerDwór C3v.
Ná rozpalenie y bol głowy, z iákieykolwiek przyczyny. WEś Ruty świeżey, rozwierć, rosczyń octem winnym, przyday białek od iáiá, soli sczyptę, zmięszay, rozłoż między chustę, obłoż głowę. Item. Weś iąder z kostek broskwinionwych, Migdałow, nasięnia Kopru włoskiego, Máku, stłucz wszystko w mozdźierzu, rostworz wodką Bzową, álbo z Koszyká, álbo Rożáną, przecedź, wyćiśni, przyday octu winnego, Soli CompMed 41.
Kamfory rozpuszczoney w oleju mygdałowym puł łota: Na te ingrediencye lać trzeba pułtrzećia kwarty tęgiego octu winnego, y w dobrze zatkaney flaszy na ćiepłym miejscu przez 4. lub 6. dni postawiwszy, potym przez czystą chustę przecedzyć y wytłoczyć, y tak ku zażywaniu zchować trzeba. WolfTrakt 59.
Jeśliby chory spać nie mogł, tedy niech nogi swe kąpie wletney wodzie, wktorey przez ćwierć godziny pośiedziawszy y znowu śię położywszy, niech obwinie udy swe Flonellą wćiepłey wodzie y w winnym Ocćie omoczoną y potym wyćiśnioną tak ćiepło jak może, co często powtarzać trzeba. W wielkich głowy boleśćiach można choremu chustą winnym octem polaną czoło obwiązać. WolfTrakt 76.
▲
spirytus winny (
sz. zm.):
W bańkę małą, (Patrz na Tablicy I. Figurę I.) z cienką szyiką, y z szczupłym otworem A, naley do większey połowy, wodki iakiey pachnącey, naprzykład wodki pomarańczowey, albo spiritusu winnego zaprawnego lewandą, y położ ią nad faierką, albo małą lampą, w którey zapal spiritus winny. ChróśSFizyka 54-55.
Tym sposobem także mosiężną bańkę A (Fig: 49. Tab: V.) spirytusem winnym napełnić możesz. ChróśSFizyka 181.
Ciasto do mycia rąk. Weź migdałów gorzkich y utłucz ie, przyday do tego dwa łoty bleywasu, łot ieden krochmalu, żółtków ze cztérech iay świeżych, gotuy to wszystko razem w panewce, przydawszy do tego dwanaście łotów winnego spirytusu, mieszaiąc ustawicznie łopatką, póki ciasto od panewki nie będzie odstawać same; bierz rano y wieczor tego ciasta iak orzech, y obmoczywszy go w wodzie, nacieray ręce, potym obetrzyi białą chustą. AlletzAlb 137.
Uncya tęgiego winnego spirytusu paliła się sześć minut, woda ważyła pół siodmey kwintli; słaby Spirytus palił się cztery minuty i zostało po nim przeszło siedm kwintli wody. ThaerGosp 94.
▲
polewka winna (
sz. zm.) »rodzaj zupy na winie«:
Polewká Winna. Wino z żołtkámi iáiecznemi/ z masłem rozbitemi zábiel day Cukru Cynamonu/ Szafranu/ przywarz/ á day. VIII. Winna Polewká ná post. Winá weźmiy/ á ieżeli chcesz zmieszay z Piwem/ rozbiy trochę mąki pszenney Winem/ á zmieszay z winem/ przyday Cukru Cynamonu Szafranu/ mieszay przywarzáiąc/ day z białym chlebem. CzerComp 72.
▲
beczka winna (
sz. zm.):
Trzeći sposób odmłączánia wody od winá. Włoż w dźiurę winney beczki bárchánowy płatek/ nie głęboko/ ale żeby się tylko dotykał winá/ ten tylko sámę wodę z winá wyćiągnie. PedSleszTajem 369.
Kurék v ántwásá/ v béczék winnych. etc. Kn 337.
w beczkách winnych SolArch 133.
Item włoż w beczkę winną, prożną wapna nie gaszonego, wley na ono wapna wina wrzącego, zatkay wronkę beczki, taczay beczkę na wszytkie strony, zaniechay tak przez krotki czas; potym gdy ochłodnie, wypłucz beczkę zimną wodą. ChmielAteny III 491.
Dla zapobieżenia temu złemu trzeba według zwyczaynego sposobu, po wyięciu słonin, szynek, y inszych mięsiw solonych z naczynia, w którym były solone, suszyć ich na wietrze pod dachem, lub w kominie; lecz gdy się postrzeże, że iuż należycie wyschły (na co nie trzeba więcey iak 2. a naywięcey 3. tygodni) trzeba ich zdiąc y nie trzymać więcey na powietrzu; potym układay w winną beczkę, lub oxeft iak nayczyścieyszy. AlletzAlb 133.
Także mole znayduią się w starym serze, przy szpuntach winnych beczek, i przy korkach winnych butelek. ThaerGosp 22.
▲
skład winny »miejsce przechowywania wina«:
Na składzie winnym w Łańcucie iż wiele obywatelom przemyskim należy, dlatego starać się będą pp. posłowie, aby konstytucyą sejmową był naznaczony. LaudaWisz20 1634 377.
Które to czopowe ma być wybierane od win, od których nie zapłacono na składach winnych czopowego, miodów, piw i gorzałek, według uniwersału poborowego anni millesimi sexcentesimi vigesimi noni pośledniejszego, furmankę do tego mniejszą i prasołkę tudzież to cokolwiek do czopowego z dawna należało przyłączywszy. LaudaWisz20 1640 442.
Mikołay Podstoli Koronny á potym Podczászy Koronny y Podkomorzy Chełmski, Rubieszowski y Czerwonogrodzki Stárostá Syn czwarty Mikołáiá Podskárbiego Wielkiego Koronnego poseł, ná Seym Coronationis 1633. Constitut: fol: 14. á w roku 1641. w dźiedźicznych dobrách swoich Fulsztynie otrzymał zkład winny przez Konstytucya fol: 24. żoná iego Apollinárá Niemoiewska Kásztelánka Chełmińska, z ktorey corki: iedna Zophia byłá zá Cetnerem Janem Stárostą Lwowskim á potym zá Dąbskim Woiewodą Brzeskim Kuiawskim, tá zá męża swego konsensem, rzadkim przykłádem w Klasztorze Lubelskim Pánien Kármelitek Bosych życia swoiego resztę BOGU poświęciłá, y w nim świątobliwie dokonáłá. NiesKor II 18.
▲
sklep winny »miejsce przechowywania wina«:
Przeczytayćie tylko wasz list, rzekł, a ia tym czasem moię przyprowadzę oblubienicę, albo przynaymniey sklep winny rozporządzę. GelPrzyp 141.
▲
piwnica winna (
sz. zm.) »miejsce przechowywania wina«:
OBLUBIENICA POWIADA O SOBIE: Introduxit me Rex in cellam vinariam, ordinavit in me Charitatem: w-prowádźił mię práwi Krol do piwnice winney, zporządźił w-mnie miłość. MłodzKaz I, 54.
Lekko iednák przedćię proszę z-tym winem, bo iák wyszumieie wino, i áfekty z-trzeźwieią, odmienią się: á trzebá by i ná to pámiętáć, kto to tę piwnicę winną otwieráć ma? MłodzKaz I, 54.
W-prowádźił mię práwi Pan do domu szkoły, náuki Izráelskiy. A zaż to iedno piwnicá winna, i dom szkoły? ey przedćięć to dáleko od śiebie chodzą cella vinaria i domus Gymnasij, szynk winny od szkoły y náuki. MłodzKaz I, 54.
Służbá P. Bogá nászego, iest to ni[!] twoiá winna piwnicá: zaćiągnie P. Bog do tey służby, coż poydźie zá tym? ordinavit charitatem, áż on właśnie porządnym, właśnie powinnym áfektem Bogá miłuie: áfekty i zkłonnośći przyrodzone odmienia, i wszystkimi się lubośćiámi świeckiemi brzydźi. MłodzKaz I, 55.
▲
składne winne »podatek od handlu winem«:
Ichm. Panowie posłowie mają się o to [zakaz kupowania wina za granicą] starać [...] ażeby o to czynił instygator ex delatione administratora składnego winnego w trybunale inter causas fisci. AktaKrak II/1 215.
Do tejże zapłaty należy, aby kwarta z Bytomia i Lemburka także ex bonis reformationi subiectis oddawana była, do tego, ut efficax ratio ineatur, żeby canon pruski od kurfirszta IMci był oddawany, więc i insze prowenta Rzpltej w swoje ryzy wprawione, osobliwie żeby konstytucye o składnem winnem do ekzekucyej przychodziły i żeby per privatas largitiones proventu tego Rzpltej nie ubywało, obostrzywszy peny na. tych, nemine prorsus excepto którzyby się ważyli do Węgier po wino posyłać, jako i na kupce, którzyby przeciwko prawu i beczki mniejsze wozili i na składach się dłużej bawili nad sześć niedziel LaudaWisz20 1643 464.
▲
szynk winny (
sz. zm.):
Gdy niekiedy ktoryś pobożny Mąż do Kośćiołá ná nabożeństwo szedł: tráfiło śię mu mimo winnego szynku dom iść/ gdźie niektorzy swowolni Mołoycy pili/ gráli/ á przy tym hániebnie bluźnili/ y społu śię wádźili [...]. GdacKon 14.
W-prowádźił mię práwi Pan do domu szkoły, náuki Izráelskiy. A zaż to iedno piwnicá winna, i dom szkoły? ey przedćięć to dáleko od śiebie chodzą cella vinaria i domus Gymnasij, szynk winny od szkoły y náuki. MłodzKaz I, 54.
▲
szynkarz winny (
sz. zm.):
Lecz nászym winnym szynkarzom tey proby nie potrzebá. SyrZiel 1219.
Tę iednak cnotę maią kárczmarze Krákowscy/ że iákie piwo vwarzą/ bądź przebráne/ bądź nie przebráne/ tákie bez przysády/ przedáią/ w czym nie tylko winnych szynkarzow niektórych/ ále y piwnych (swoich przećiwnikow) dáleko szczerośćią swoią przechodzą. PedSleszTajem 406.
Szynkarz winny/ v. Winny szynkarz. Kn 1130.
Winny szynkarz/ Vilnarius [...]. Vina quae vendidi vinario [...]. Ocnopola [...]. Kn 1264.
Szynkarz. Wein oder Bier-Schencker. poteleur; cabaretier, tavernier. § szynkarz piwny, winny. T III 2285.