ZALĄŻEK ARTYKUŁU HASŁOWEGO Data ostatniej modyfikacji: 04.06.2024
WYDAĆ czas. dk
Słowniki:
nie notują
Formy: bezok. wydać; ~ cz. prze. lp m 1. os. wydałem; 3. os. wydał; ż 3. os. wydała; lm mos 3. os. wydali; ~ cz. przy. pr. lp 1. os. wydam; 2. os. wydasz; 3. os. wyda; ~ im. uprz. wydawszy
Znaczenia:
1. »przekazać kogoś komuś«: Sapieia zas wszystkich swoich [sc. więżniów] wydał na zamian gdyz było w niewoli wiele Szlachty Szlachcianek Zołnierzow. PasPam 101. Proszę WCI żeby napisać assygnacyią [...] że by ad 1 mam requisitionem [na pierwsze żądanie] wydano z Zołkwi tamtego Tatara. PasPam 285v.
◆ Związki frazeologiczne: ◆ wydać kogoś na sztych (sz. zm.) »SZTYCH«:
2. »wypłacić, zapłacić«: Szelągi Wołoskie wprowadzono do Polski a Srebrney y Złotey monety wydano zanie tak wiele za Granice. PasPam 187. Bog widzi zem więcey wydał na prawo nizeli mi Olszowka przez te Sześć Lat Dzierzawy moiey uczyniła. PasPam 285.
▲ Ustabilizowane połączenia wyrazowe: ▲ koszt na coś wydać:
3. »podać do wiadomości«: Wkroczono w Materyją że by Sądzic tych ktorzy niewinnie Consurgunt [powstają] przeciwko Panu. I wydać im Mandat. PasPam 242v.
▲ Ustabilizowane połączenia wyrazowe: ▲ wydać ordynans (sz. zm.): Turcżyn wydał Forman/alias po naszemu ordynans/ Sylistryskiemu Baszy y Rumelcżykom, aby szli Chmielnickiemu na posiłek. HistBun 28v. Owemu wojsku w Ukrainie stojącemu wydał ordynanse hetman, żeby pod Lwów do niego przychodzili dla odbierania asygnacyi hybernowych. OtwFDziejeCzech 240. Krol Jmć Portugalski [...] Ordynanse wydać kazał do woysk swoich [...] ażeby po nieprzyiacielsku z Hiszpanami postąpić attakuiąc onych z kazdey miary. MerkHist . ▲ wydać świadectwo: Jako świat wszystek nie tylko teraz, ale i na potym wyda powinne świadectwo nieustawających od wzięcia na głowę cnej tej korony prac, trudów, odwag i bezprzestannego obmyślawania około dobra państw sobie od Pana Boga powierzonych J.K.M. AktaKrak III 79.
4. »zdradzić«
▲ Ustabilizowane połączenia wyrazowe: ▲ wydać kogos z sekretu: ▲ sekret wydać:
5. »wytworzyć«
▲ Ustabilizowane połączenia wyrazowe: ▲ wydać ogień:
6. »urodzić, dać życie«: To Luminare minus [światło mniejsze] swą kolligacyią Nie mnieyszą Szczęsliwosci przyniesie porcyią kiedy dla większey Domu twego wspaniałosci Niebu y Ziemi wyda wdzięczne Latorosci. PasPam 271v.
Związki nieprzyporządkowane do znaczeń:
▲ Ustabilizowane połączenia wyrazowe: ▲ wydać ferman, wydać fermany (sz. zm.): Turcżyn wydał Forman/ alias po naszemu ordynans/ Sylistryskiemu Baszy y Rumelcżykom, aby szli Chmielnickiemu na posiłek. HistBun 28v. Jako sie Paszy podobały te moie reflexye, tak toż samo deklarował uczynić, iakom mu proponował, y zaraz na to Fermany wydał [...]. GazPol 1735 50 8 nlb. ▲ batalią wydać komuś: Pudicus [...] zebrał Woysko i batalią wydał Jadzwingom, których wcale zniósł. ŁubHist 33.
◆ Związki frazeologiczne: ◆ kogo na bigos wydać »wziąć kogoś na języki, obgadywać, zniesławiać kogoś«: CAPILOTADE [...] MOWIĄ niewłaśnie: kogo ná bigos wydać, szarpać Imię iego y sławę ná sztuki. DanKolaDyk I, 254.
● Przysłowia, sentencje, skrzydlate słowa: ● Vderz w gárnéc dźwięk go wyda. KnAd 1161. Uderz w garniec dźwięk go wyda. an der Rede erkennet man einen Narren. on connoit les foux aux paroles & les ânes aux oreilles; au parler le bon cerveau. T III 364.
[więcej cytatów w Korpusie Barokowym]
*WYDANY
im. przym. bier.
Formy: odmiana złożona lp M. ż wydana; n wydano; lm M. mos wydani; nmos wydane; D. wydanych
Znaczenia:
1. »o kobiecie: poślubiona komuś«: Byłęm na Węselu Iey MSCi Panny Tomicki Kasztellanki Wielunskiey w Pinczowie ktora za Pana Walowskiego wydana. PasPam 257v.
2. »podany do wiadomości«: Przy Ordynansach doruszenia się wydanych taka była Ordynacyia aby wszystkie pułki iednego dnia stanęły wyobozie. PasPam 71. Scripta, Lauda [uchwały sejmikowe] Protestacyie Manifestacyie [...] wydane [...] kassuięmy. PasPam 211v.
[więcej cytatów w Korpusie Barokowym]
Autor: SPas