ZALĄŻEK ARTYKUŁU HASŁOWEGO Data ostatniej modyfikacji: 20.02.2026
WYROCZNY przym.
Warianty fonetyczne: WYROCZNY, WYROCZNI
Słowniki:
L (wyroczny; XVII-XVIII), SWil (wyroczny), SW (wyroczny, wyroczni), SJP (wyroczny) notują
SStp, SXVI, Kn, T nie notują
Najwcześniejsze poświadczenie: 1601-1683
Formy: lp M. m wyroczni; B. m nżyw wyroczny; ż wyroczną
Znaczenia:
hasło w opracowaniu - nie podano jeszcze definicjiWnet siadłszy odal od naw zmiótł strzałę z cięciwy, A wark srebrengo łuku rozległ się straszliwy. Naprzód strzelał cierpliwe muły i psy białe, Wreszcie puścił wyroczną i na Ludzi strzałę. Zkąd co dzień mnogie trupów zapalano stosy, Aprzez dni dziewięć śrzodkiem woysk szły boskie ciosy. HomPrzybIliada A3. Niepoprawne zródło . Niepoprawne zródło .
Ustabilizowane połączenia wyrazowe: grosz wyroczni »w dawnym prawie (XVI–XVIII w.) symboliczna moneta składana przed sądem ławniczym przez zbywcę nieruchomości w momencie formalnego zrzeczenia się praw do ziemi, czyli tzw. wyroki«: Przed them ze pravem stanął oblicznie Sebestiąn Długosz będącz zdrowy na ciele y na vmysle wyznał dobrowolnie, yze mu sie dosic stało od syna iego Marcina, ktore mu on przedał własną zagrodę swoię [...], z tego syna kwituie y wyrzeka się, ze sie mu dosic według targu stało wiecznemi czaszy nic sie od niego nievpominaiącz y wszelakie stronÿ zastepuie, tylko to wÿmawia, ze gdyby była przedajna, tedy blyssy by ktory brath v niego kupic niz kto inszÿ, czo Marcin słysząc groszem zaswiadczył, y Sebestian ociecz iego groz swoÿ własny wyroczni prawu obłozył. KsKomUl 54. 462. Przedanie zagrody Marcina Peska Vrbanowi Gierlachowi — Przed tem ze prawęm stanął vcciwy Marcin Pesko wyznał dobrowolnie zdrowy na ciele y na vmysle, ize przedał zagrodę swoię własną Vrbanowi Gierlachowi [...] y wyrzeka sie groszem swym własznem wiecznemi czaszy, niczego sie nie vpominaiac ani na dziatki swoie ani na zadnego powinnego nicz niezostawuiącz, wsitko prawo y trzymanie tey zagrody wlewaiąc na tego Vrbana Gierlacha y na iego zonę y dziatki iego, [...] czo słysąc Vrbąn Gierlach wyznanie słusne przedania y wÿroki Marcina Peski dał zapiszac do ksiąg prawnich; a Marcin Pesko swoÿ gros wyroczny własni połozÿł przed prawo; quod solidatum est. Tenze Vrbąn Gierloch za dziedzictwo Błazeiowi Rzecznikowi dał złoty ieden y wyrzekł się zaraz przy prawnich groszem swym własnem; a Vrbąn Gierloch takze tesz groszem swym zaswiadczył prawu. KsKomUl 55. 466. Kupno karczmy od Iakuba kuznierza Walentemu Paznorowi. — Przed tym tho prawym stanął oblicznie lakub kusnierz y z zoną swoią Anną, wyznaly dobrowolnie [...], yze przedaly karczmę ze wsitkiem polem y łąkami, [...] y zaraz wyrokę vczynil Iakub Kusnierz y z zoną swoią Anną wiecznemi czaszy niczego sie nie vpominac, ani potomkowie ich y grosz swoy wyroczni zaraz do prawa połozyli, [...]. KsKomUl 56. 488. Stanął oblicznie przed to prawo Mikołay Surmac dobrowolnie wyznał, isz sie mu dosic stało od brata iego Iurka Surmaca, ktory swoie dziedzictwo albo rolą odkupił v niego, oddał mu pod rozgę zieloną grzywien dwadziescia y czterzy monety y licby Polskiey, ktora lezy z iednej stronę ląn Krauz, a z drugą stronę Michał Miskowic, y litkupem potwierdzieli, co słysąc lurek Surmac wyznanie y wyrokę brata swego Mikołaia dał do xziąg prawnych zapiszac, a Mikołaj gross swoy wyroczni prawu połozył sąm za się y za dziatki swoie; [..]. KsKomUl 59. ▲ kościół wyroczny: Podobnychże głupstw dopuścił się y Adryan dla swego pięknego Antynousa. Kazał na utzymanie wieczystey iego pamiątki, wystawić miasto Antynopos, Kościołami y Prorokami, iako mówi S. Hieronim nadarzył; ale Prorocy w Kościołach tylko wyrocznych urząd swóy sprawowali. FontenTrzcińHist 92. Jaskinie tedy zarówno były potrzebne iuż to dla Ofiarników wygody, iuż dla powagi Wyroków, ztąd nie wiele kościołów Wyrocznych na płaszczyźnie założonych zobaczem, y ieżeli które znaydowały się, umiano zaraz skuteczntm niezdatności mieysca zapobiedz lekarstwem. FontenTrzcińHist 102. Zkądże tedy pytam się wynika owa różność zdań w starożytnych postrzeżona Dzieiopisach o sposobie, którego Wyrocznie w dawaniu odpowiedzi używali? tylko ztąd, że nie wiedzieli co się działo wewnątrz owych Kościołów Wyrocznych. FontenTrzcińHist 103.
[więcej cytatów w Korpusie Barokowym]
Patrz wyrok.
Autorka: