Słownik XVII wieku

Znaczenia:

»wypowiadający się w piękny sposób«: Płynęły złote słowá z vst iego/ ták dálece/ iż iáko Grecya wspomina swego Iana Złotoustego/ Latium Piotrá Chryzologá/ to iest Złotomownego/ ták Polska nászá może wspomináć przez długie czásy Piotrá Złotoustego/ dla wdźięczney/ słodkiey/ złotey práwie wymowy iego. BirkSkar 14. [Papież] [...] owego sámego po nas potrzebuie/ ábysmy pospołu z Pátryárchem nászym/ (możnali to rzecż/) bá y ze wszytkimi cztyrmá do społecznośći wiáry y miłośći/ y do iednośći Cerkiewney z nim wstąpili/ iák było zá onych SS. Athánáziow/ Bázillow/ Grzegorzow/ Złotoustych/ Cyrillow/ Máxymow/ Táráziow/ Methodiow/ Ignátiow/ Dámáscenow/ Studitow: [...]. SmotApol 198. Ale y niemniey y ná cię ná nas przy tey ćiemnoćie/ przy tey v- tráćie ták známienitego Senatorá stąpiłá żałobá: gdysmy osobliwego Praw Koronnych Soloná/ w expedycyách odważnego Fábiuszá drugiego/ ná Seymách złotoustego Tulliuszá/ prochem śmiertelnym obsypáli. WojszOr 147. Cosz rzekę o mądrośći: o onỹ dálekich stron zwiedzeniu/ iężykow rożnych biegłośći/ y oney złotoustey wymowie/ to tylko rzekę. WojszOr 251. Lecz trzebáby ná to Cyceroná, Albo złotoustego w perorách Dyoná, Aby mogł opowiedźieć Dobrodźieystwá one, Y Dobroci od Bogá świátu wyświádczone. DamKuligKról 46. Ręce prałat, osiadszy ambonę, wysmuknie: Chryzostom, nim przemówi, rzekłbyś, złotousty; Pocznie co, aż z stodoły sowa szczytem pustej. PotMorKuk III 125. Rozbierz jeno ją należycie na własności, na skutki, na części, na czasy i na okoliczności według Drekselijusza słodkiej w uciskach i przykrościach pamięci jezuity, a będziesz mi złotoustym, miodopłynnym, żarliwym i seraficznym kaznodzieją. MałpaCzłow 232. Co dżień mu więcey iásnych przybywa promieni, A wielkich tytułow: á co większa że nie mieni Nigdy swey śliczney twarzy, lecz w Pełni Honorow Zostaiąc gdy ták wielu liczy Senatorow; Co raz swoy złotousty dáley rozpośćiera Okrąg, że go iuż ledwie Zodyáku sferá Polskiego obiąć może. LeliwaHrab B. Co uważáiąc złotousty Doktor, Chryzostom święty mowi: że przez to wydaie śię Dobroć Páná Bogá nászego, kiedy chwałą swoią dźielić śię ráczy z ludźmi; [...]. SzembekKRóże 107.

ZŁOTOUSTY m
w funkcji nazwy własnej

Formy: lp M. złotousty; D. złotoustego; B. uż. żyw. złotoustego; uż. nżyw. złotousty; N. złotoustym; Ms. złotoustym

Znaczenia:

hasło w opracowaniu - nie podano jeszcze definicjiGdzie teraz Básilius on dla osobliwego o trzodźie Chrystusowey stáránia y pilnośći/ wielki nazwány. Gdźie Ambrozius Medioláński Biskup/ y Ian ś. od złototocżnych struy niebieskiey iego do pokuty náuki Złotousty[m] miánowány. SmotLam 4v. Te słowá Ewánielskie/ także á nie inácżey/ Ambrosius/ Złotousty/ y Hieronym ś. rozumieią. SmotLam 56v. Cżytamy y wnászych Słowienskich Cerkiewnych Sobornikách/ w żywoćie świętego Złotoustego/ pisánego od świętego Theodorá Biskupá Trychitońskiego/ o zrzuceniu z stolice Ałexándriyskiey Theophilá Pátryárchy/ zá oskárżeniem/ y infantią Duchownych Epárchiey iego własney. MorochPar 60. Oycow SS. Gręckich náuki słuchamy/ y ták wierzemy iáko oni vczyli/ y to przydáiąc/ kto nie wierzy iako Oycowie święći/ ktorych Cerkiew nászá Ruska zowie vczyćielmi Wśieleńskimi/ to iest Basylego Wielkiego/ Grzegorzá Theologá/ y Iana Złotoustego/ niech będźie przeklęty. RutskiWina 68. Ták te Páná Christusowe słowá wyrozumiawszy Zlotousty ś. o Pietrze S. mowi tymi wyráźnymi słowy/ ktorymi mowił do niego Pan Christus Ty iesteś Kámień/ y ná tym Kámieniu zbuduię Cerkiew moię. Zá rowno z Zlotoustym S. słowá te Páná Christusowe y inszy SS. Doktorowie Cerkiewni/ ták/ iák mowię/ mieć sie wyrozumiawszy/ Piotrá ś[więteg]o Apostołá[...] / bez żadnego ochylánia sie názywáią Kámieniem. SmotApol 51. Iesli o Złotoustym ták nápisano: Złotoustego niech drugi Złotousty wymáluie/ my ćień opowiemy. BaranNot 42. To záś w przezornym umyśle Iaśnie Wielmożnego Kásztelaná naszego/ była iedna Magni nominis umbra Cięń ieden znikáiący/ ktory dáręmno znikomośćią swoią oczy ludzkie mami/ práktykował to y sam na sobie/ y innym tę Regułę żyćia y obyczáiow dostoynych z Chryzostomęm Złotoustym podawał. PawłowCnot B4v. na Moskwie Iędrzeiowi Apostołowi, ac si on ich Wiary nauczył, Grzegorzowi Teologowi (oni zowią Hrehorym Bohusławą) Ianowi Chryzostomowi, albo Złotoustemu, y innym Wyznawcom, ktorych oni zowią Prepodobnemi. ChmielAteny IV 37. Sam Pan Chrystus przez sen mu się prezentuiąc kazał mieć Mszę tę Swiętą; ktorą on to z Liturgii S. Iakuba Apostoła, to z S: Klemensa skompendiował; ztąd zowie się Liturhia Swiatoho Wasila Wełykoho: iest dłuższa od Liturgii S: Jana Złotoustego. ChmielAteny IV 46.

[więcej cytatów w Korpusie Barokowym]