W TRAKCIE OPRACOWANIA Data ostatniej modyfikacji: 22.10.2026
ZAKWAS rzecz. m
Słowniki:
T III, L (XVII-XVIII), SWil, SW, SJP notują
SStp, SXVI, Kn nie notują
Najwcześniejsze poświadczenie: 1618
Formy: lp M. zakwas; D. zakwasu; Ms. zakwasie
Znaczenia:
1. »coś zakwaszonego lub coś, co zapoczątkowuje proces fermentacji«: Uryna albowiem maiąca wiele sposobności do fermentowania, może być uważana, iako iaki zakwas dopomagaiący słomie, y innym substancyom wzrost biorącym do prędszego obrocenia się w zgniliznę. RieuleGosp 224.
● Przysłowia, sentencje, skrzydlate słowa: ● (war.) od przysł.: Znać piwo po zakwasie Znáć piwo po zakwáśie. RysProv K4.
a) »zaczyn do pieczenia chleba«: Zakwas. 1) Sauerteig. [...] 1) levain. [...] § 1) zakwasu przydać. [...]. T III 2846. Weź oleiu orzechowego, wosku w proporcy do oleiu, przyday rozczyny żytniey, albo zakwasu, który się robi dla rożczynienia chleba, rozpuść wosk w tygielku na ogniu, y resztę zmieszay razem, a przydawszy trochę gnoiu gołębiego, zrób z tego massę, którą trzeba przykładać do nagniotków. DośwGosp 114.
2.przen. »skażenie, zepsucie obyczajów«: Zakwas. [...] 2) Sauerteig, Verderbniß. [...] 2) levain, corruption. § [...]. T III 2846.
▲ Ustabilizowane połączenia wyrazowe: ▲ bibl. zakwas faryzejski: Zakwas. [...] 2) zakwas Faryzeyski. T III 2846.
[więcej cytatów w Korpusie Barokowym]
Patrz kwas, naciasta, naciastka.
Autorka: ER