W TRAKCIE OPRACOWANIA Data ostatniej modyfikacji: 30.10.2026
ZAKWASZENIE rzecz. n
Słowniki:
SXVI, T III, L (; pod: zakwas; bez cyt.), SWil, SW, SJP notują
SStp, Kn nie notują
Formy: lp M. zakwaszenie; D. zakwaszenia; B. zakwaszenie; ~ lm M. zakwaszenia
Znaczenia:
1. »dodanie do czegoś kwasu; uczynienie kwaśnym; spowodowanie fermentacji«: 5. Iesliże záś Ofiárę śniedną smáżoną w panwi ofiárowáć będźiesz/ niechże będźie z mąki pszenney/ zágniećioney w oliwie oprocz zákwászenia. BG Kpł 2, 5. [Hetman] Nakazał 2 doły wykopac, y czasu spokoyne[g]o obadwa napełnic ieden mąką drugi sitą abo wodą słotką y takowe mąke zaczynieł Szytą czyniąc to na dzieki Bogu, chleba kazał dosyc napiec,[...] Piecingowie od Kiiowa odciągneli Zelistyda. tak Kianie wyzwoleni, od stuki tey, swetołda y zakwaszenia tey mąki kisielem nazwali. HerbOr 649. Zakwaszenie. 1) Säurung des Teiges. 2) Säurung. 1) l’action de faire lever la pâte. 2) l'action de faire aigrir. T III 2846. Ta [ślina], bądź, że się ustawnie połyka, bądź w czasie iedzenia niesie; zmącenie w żołądku y kiszkach sprawuie, zmieszawszy się do sokow zepsutych, ktore wlewa w części gruczołow źołądkowych, w kiszki drobnieysze, w Pancreas y w kanały, przez ktore żołć przechodzi. To zmieszanie tych humorow, sprawuie zakwaszenie y zepsucie. KurFSangOpis 5.
2.przen. »niezgoda, spór, zatarg«: [...] zawsze przy Marszałkach Wielkich Litt. prezydencyi dotąd się w Litwie odprawowały Seymy, i gdy powtórna alternata w Roku 1685. na Litwę wypadła, a Seym dla woyny z Turkami przez Uniwersały iuż nie w Grodnie, lecz w Warszawie miał się odprawować, w ten czas wielkie między Narodami wszczęły się rozruchy, i zakwaszenia, które nie pierwey uspokoione zostały, a przez Prawo Seym trzeci dla Litwy, pod Laską, i dyrekcyą W. X. Litt. zabezpieczono [...]. GurowWUwiad 13.
[więcej cytatów w Korpusie Barokowym]
Patrz *zakiśnienie.
Autorka: ER