W TRAKCIE OPRACOWANIA Data ostatniej modyfikacji: 14.11.2016
PARAFIJA, PAROCHIJA rzecz. ż
Warianty fonetyczne: PAROCHIJA, PARAFIJA, *PARACHIJA
Słowniki:
SStp (parochija), SXVI (parafija, parochija), Kn (parafija), T (parafija), L (parafija, parochija), SWil (parochija), SW (parafija, parochija), SJP (parafia) notują
Formy: lp M. parochija // parafija; D. parafijej // parochijej; B. parochiją // parafiję; N. parafiją; Ms. parafijej // parochii // parafii; lm M. parafije // parochije; D. parochij; B. parochije // parafije; Ms. parafijach // parochijach
Etymologia: <z łac. parochia>
Znaczenia:
»podstawowa jednostka organizacyjno-terytorialna w strukturze Kościoła«: Fárá/ obywátelé do iednego pásterzá náléżący/ Tey to fáry człowiék/ vidé Párafiá. Kn 173. Párafiia/ [...] Accolarum conuentus: sacra vicina: accolatus sacer; paroecia, Curia. Kn 669. Iest to Párochia wielka/ ták w mieście iáko y po przedmieściách/ y też po wsiách rościąga się cura animarum. PruszczKlejn 28. Maią ci zakonnicy facultatem á Sacra Sede Apostolica, sibi [...] Ordini, że im wolno Párochie trzymáć/ y Sákrámentá ádministrowáć. PruszczKlejn 60. Tego roku odprawował się rok święty; to jest: jubileusz wielki generalny. W Krakowie stał przez cztéry miesiące; a w inszych parochiach po cztéry niedziele. WierzbKon 144. Jeżeli iákikolwiek defectus naydował się, ták w samym człowieku, iáko też y w Rynsztunku, exnunc do teyże Páráfiey, ábo do tey szláchty, ktorzy tákieg[o] wypráwili z niedoskonałym áppáratem, nápiszą. FredKon 70. Dostało się tedy nąm [...] Miasteczko Sielce [...] a na przystastwo trzy Parafiie Szlachty wszystko ubogiey. PasPam 81. Lubo wsi gęste y Blisko siebie są ale ich iest y potrzydziesci w Parafiiey. PasPam 81v. Co do intryg Panien Ołobockich iuz tu muszę z Swiętym Biskupem Salezyuszem mowic Ze wolał bym o kilkudziesiąt Parafiach miec Staranie niz o iednym klasztorze Panienskim Poiąc tego niemogę, co to tam za Status. RadziejKor 118. A przed tym do Dekanatu Oswiecimskiego te Koscioły y Parochie Nalezały ktore Nizey Opiszane. KomonDziej 140v. A te Bozą Meke robił nie iaki Iakub Zeluren Kurland Kamieniarz ktory tu mieszkał y Vmarł w Łekawiczy Parochiey Rychwalskiey. KomonDziej 142v. Ustawicznieśmy w poniewierce, z miejsca na miejsce błękając się, i tu do Wasieciowej parachiej niedawnośmy zaszli. BrzeżOwRzecz 89. Tego też roku w Województwie Krakowskim we Wsi Wysoka nazwaney w Parafii Cięgowickiey Szlachcianka nieiaka Pani Tymowska urodziła Miasto Dzięcięcia puł zaiąca od głowy a pół ieża od Nóg na zaiącu była na ieżu Kolki ieszcze miekkie. OtwEDzieje 50. We wsi Ostrzycach Parochią zniozszy, wszystkie z tamtąd dochody, do Tarnogory przeniosł, y inkorporował. NiesKor II 125. Cáłá Fráncyá liczy [...] Párochii 140000. Abbacyi 1356. męskich. Biáłogłowskich 557. BystrzInfGeogr F1. Wołam do was, ktorzy Gumná, Szpichlerze nápełnione máiąc, ktorzy moglibyście nietylko Poddánych wászych, ále y cáłą Paráfię, bá y cáły podobno Powiát y Ziemię wyżywić. DanOstSwada V, 16. Przynajmniej raz w rok około Wielkiejnocy w własnej parochji spowiadać się i tam kommunikować, pod winą kościelną. SapMWilkKutrz 312.
Przenośnie: Kościoł ten [...] Sylwester Papież poświęcił, y uczynił Matką wszystkich Kościołow, alias Parafią Swiata Chrześcianskiego, iáko się wydaie z inskrypcyi [...] ná facyacie nápisaney. ChmielAteny II 111.
[więcej cytatów w Korpusie Barokowym]
Autor: PK