W TRAKCIE OPRACOWANIA Data ostatniej modyfikacji: 20.11.2008
BYSTRY przym.
Słowniki:
notują
Formy: lp M. m bystry; ż bystra; D. m bystrego; ż bystrej; B. m żyw bystrego; nżyw bystry; Ms. m bystrym; lm D. bystrych; B. nmos bystre
Znaczenia:
1. »szybki; prędki; rączy; wartki«: Bystry [...] Bystry potok/ Bystra rzeká [...] Rapax torrens, [...] Rapax fluuius. Acris equus. Violentus amnis. [...] Kn 57. Bachmata dosyc z przyrodzenia bystrego z hukano kanczugami o sieczono [...] Tak tedy iako szalony Bachmat skoczył kudomowi. PasPam 177. Nagiemu tełęm do głowy Siedzącemu na tak bystrym y z hukanym koniu [...] Co się tam do Stało specyiałow puko owych szerokich Chrostow Nieprzeiechał Snadno uwazyć. PasPam 177-177v. Miałęm Wołoszyna Kasztanowatego haniebnie bystrego. PasPam 180v. Ociec Łaskawy [...] usłał Sowicie Pola Trupem Ottomanskiem Bystre Nurty y bez brodne Donaiowe Głębokosci. PasPam 266v. Iako powiedają Ugłaskanego y Uiezdzonego kąnia lada kto osiądzie Hardego y bystrego non Item [nie tak]. PasPam 277v. Zawsze od bystrey wody Sokoł stroni Gdy Czuie w krzydłach że piora wyroni. PasPam 51. Niech przez wysokie przeprawuie się [afekt] Albes niech bystrych rzek przepływa Nurty. PasPam 80.
Przenośnie: O Iastrzębiałas Sowko nazbyt wysoko latasz za suszywszy te bystre piorka na chlebie Rzpty Matki Swoiey ktorą teraz swoiemi Mahinancyiami tłomisz. PasPam 192v.
2. »rozumny; inteligentny; sprytny«
3. o zmysłach »wrażliwy; przenikliwy; ostry«: Bystry [...] Perspicax & acutus. [...] Domyslny. Bystry. Solerti auditu animal. [...] Solers animus. [...] Solers ingenium. [...] Sagax homo. [...] Kn 57.
Związki frazeologiczne: wzrok bystry: Ktore Animalia Swiát Bogácą? [...] LYNX, to iest OSTROWIDZ bystrego wzroku Zwierz, z rodzáiu Wilkow [...] żyiący drapiestwem, Ktore wywierá ná rożne Zwierzętá, zdrádą ná nie z drzewa skacząc. ChmielAteny I 495.
[więcej cytatów w Korpusie Barokowym]
Autor: SPas