W TRAKCIE OPRACOWANIA Data ostatniej modyfikacji: 22.04.2013
BEZWSTYDNY przym.
Słowniki:
T, L (XVIII), SWil, SW, SJP notują
SStp, SXVI, Kn nie notują
Najwcześniejsze poświadczenie: 1616
Formy: st. równy lp M. m bezwstydny; ż bezwstydna; D. m bezwstydnego; ż bezwstydnej; B. m nżyw bezwstydny; n bezwstydne; N. n bezwstydnym; Ms. ż bezwstydnej; W. m bezwstydny; lm D. bezwstydnych; B. nmos bezwstydne; ~ st. najwyższy lm Ms. najbezwstydniejszych
Znaczenia:
1. »rozpustny; nieprzyzwoity«: Westalskie Cory [...] Scielą łoża bezwstydne dzisiay trzebieniowi Z ktoremi dosyc czyni swemu umysłowi. DrobOpow 46. Ieszcze w nieostydło po Corce twoiey Łoznice, w szesc niedziel bezwstydny Wdowiec nową Połowice wprowadził. SzołHist 8. Lepieyby według Ewangelii tákim malarzom y Inwentorom, rękę odciąć, oko wyłupić á niżeli żeby bezwstydnym malowaniem tylu niewinnych gorszyli. BystrzInfElem Arch C3v. Byłże [we Włoszech] który zwodnik z większą sposobnością do bałamucenia młodych ludzi? sam sprosnych pełen namiętności ku niektórym, innym służył w ich rozpustach naybezwstydnieyszych. CycNagMowy 37.
Przysłowia, sentencje, skrzydlate słowa: Chłopá łákomego/ Woru dziuráwego/ Gościa bez=wstydnego. Nigdy nie nászycisz. ŻabPol C1.
2. »niemający wstydu, skromności, bezczelny«: Zebránie to bezecnych w iednę massę, y bezwstydnych fałszow iáwnie pokázuie, że to są zfábrykowáne [...] Sądu tego niesprawiedliwego Actá. LubJMan 128. Weźmie gorę tá bezwstydna, niecnotliwa ná wszytkie illicita śmiáłość. LubJMan 27. DO CZYTELNIKA świerzbiący język mającego. Szacunkarzu bezwstydny zabaw dobrych ludzi, Co cię do obmawiania niesłusznego budzi? KenEwinBad 207. Połchowski - regent trybunalski [...], bezdusznik i bezwstydny człowiek. MatDiar 762. Bezwstydny. unverschämt. éfronté, impudent. T III 39.
3. »haniebny«: Głupia Krzyzaka Zawziętosc do ucieczki bezwstydney zwabiła Gdy samego pierwszego z potyczki zpędziła. DrobOpow 102. Włodzimierz [...] trupem cięszkim połozył srogiego Pohanca Az musiał tył bezwstydny Podac Polakowi Do lassow Sieciechowskich. DrobOpow 68.
Związki nieprzyporządkowane do znaczeń:
Przysłowia, sentencje, skrzydlate słowa: Chłopá łákomego/ Woru dziuráwego/ Gościa bez-wstydnego. Nigdy nie nászycisz. ŻabPol C1.
[więcej cytatów w Korpusie Barokowym]
Autorzy: BR-K, WM