W TRAKCIE OPRACOWANIA Data ostatniej modyfikacji: 16.01.2019
*URZĘDNIK rzecz. m
Warianty fonetyczne: URZĘDNIK, URZENNIK
Słowniki:
nie notują
Najwcześniejsze poświadczenie: 1600-1616
Formy: lp M. ; C. urzędnikowi; ~ lm D. urzędników; B. uż. osob. urzędników // urzenników
Znaczenia:
1. »ten, kto sprawuje urząd«: Nie mni tyż w lepszym poszanowaniu i ućciwości stan senatu koronnego, także urzenników koronnych, co panu są przydani do straży i do rady obmyślawania dobra pospolitego. AktaPozn I/1 456. Bardzo niewiele uszło Woiewodow kniaziow Boiarow Dumnych Urzędnikow Carskich siła bardzo na ginęło. PasPam 108. Tak Miłościwie do Przeproszenia Swego wszystkich zgromadzonych Urzędnikow y Deputatow przypuscić ma Przypuszcza Do tegoz Przeproszenia y Urodzonego Ierzego Lubomirskiego. PasPam 209v.
2. »rządca«: Owe [konie] co się po ogrodach poniewierały kazałem Urzędnikowi aby pobrał [...] ze by na nasz karb kto inszy nie obłowił się. PasPam 157v. Insze koni[e] y te nasze cosmy namieyscu lepszych po zostawiali na Rubaszynstwo Oddałęm Urzędnikowi y chłopom. PasPam 157v.
Związki nieprzyporządkowane do znaczeń:
Związki frazeologiczne: urzędnik gęby »królewski kucharz«: LES OFFICIERS de la Bouche chez le Roy (sont ceux qui luy apprestent à manger.) Coqui regii, [...]. URZĘDNICY gęby, stołu, kuchni u Krola, ci co Krolowi ieść gotuią. DanKolaDyk I, 213.
Przysłowia, sentencje, skrzydlate słowa: Chłop rádby co tydzień Woytá/ co miesiąc Vrzędniká / á co rok inszego Páná miał. RysProv II, 5. ● Sędziá co dáry bierze/ Vrzędnik co z chłopy bráta. Niepewni są. ŻabPol B3.
[więcej cytatów w Korpusie Barokowym]
Autor: SPas