W TRAKCIE OPRACOWANIA Data ostatniej modyfikacji: 25.11.2019
GROSZ rzecz. m
Słowniki:
notują
Formy: lp M. grosz; D. grosza; C. groszowi; B. grosz; Ms. groszu; ~ lm D. groszy; B. grosze; N. groszami; Ms. groszach; ~ lpdw B. grosza
Etymologia: <czes. groš, z niem. Groschen>
Znaczenia:
»drobna moneta«: Kupcy to są groszowi słudzy i woźnice [...] Jakoż iedni na jawnych ambarach siadają I jawnie się groszowi służyć nie wstydają, Drudzy w ciemniejszych kramach czekają na niego. JagGroszSok 271. Ale Sámárytan niektory jádąc/ przyjáchał do niego: á ujrzawszy/ użalił się go. A przystąpiwszy/ záwiązał rány jego/ á nálawszy oliwy y winá/ y włożywszy go ná bydlę swoje/ wiodł go do gospody/ y miał stáránie o nim. A názájutrz odjeżdżájąc/ wyjął dwa groszá/ y dał gospodarzowi/ mowiąc mu; Miey o nim stáránie; á cokolwiek nádto wynáłożysz/ ja gdy się wrocę oddamci. BG Łk 10, 33-35. To, co w dziesięsiu groszach teraz jest fałszu, to mennica we sto groszy mydląc tylko oczy włoży i tak to diffundet i po staremu adulteruje. AktaKrak II/1 46. Z takich odeszłych wąskich ścianek szczepnych albo ustępowych na miar 2 albo półtory przy ścianach dłuższych i krótszych ostających in simili stygar kopaczowi pisze, które ustępy lepiej że kopacz niźli piecowy zbiera na pożytek pański, a nie dawać takich kłapetków i wybojów otworowych na sztuki kopackie psować, bo te z wand dawnych odeszłych kruszakom zawsze wcześnie robić więc kazano, płacąc naonczas sztukę jedną po groszu kruszakom. InsGór 1642 17. A gdy na wysypkę rumy pomieszane z kamieniem i błotem nabijać będą, od takowego nabijania mają mieć myta dwiema groszami mniej, to jest, gdzie od czystych po gr 8, to od wysypczanych po gr 6. InsGór 1649 36. Szelągi kazano klepać Tynfy takze klepac srebra w ktorych tylko za groszy 18. PasPam 186v. Awizy drukowane [...] przedawa[li] [...] Mos Pan kupic kupic pytam co zanie od powie grosz dałęm mu. PasPam 262. Dwa szelągi lipskie ktore czynią 4 grosze Polskie. PasPam 64v. Za puł czwarta Arszyna Płutna po groszy 9 mam u P: THeodozeij Złoty 1 y grosz 1 y puł. KunReg 1. Znowu potym przydało sie Walentemu Babilonowi Bratanczowi [!] iego gdy takze z Oyczem Krzystofem po Wełne do Krakowa chodził, iż Ociec Słuzbistey Dziewcze [...] Grosza nie chciał dac. KomonDziej 164. Uciekli było Conradinus y Fridrych y gdy się przewiązszy ni maiąc grosza przy sobie pierscien dali przewoznikowi aby był zan zywnosci nakupił. HistŚwież 123. Jeżeliby zaś in praefato casu sam p. frochtarz sobie życzył raczej na bliższej komorze, przy której by się z statkiem znajdował, zupełną swoją złożyć ładugę, aniżeli przybycia wody oczekiwać, ażeby się względem niedostatku soli, na tejże komorze in exigua quantitate znajdującej się, łatwo na to pozwolić mogło, tedy się to inaczej stać nie będzie powinno, chyba że się piętnastą groszy mniejszym kosztem, aniżeli do komory naznaczonej należało, komentować będzie. InsGór 1743 162.
Związki nieprzyporządkowane do znaczeń:
Związki frazeologiczne: grosz boży:
[więcej cytatów w Korpusie Barokowym]
Autorzy: SPas, WG