W TRAKCIE OPRACOWANIA Data ostatniej modyfikacji: 17.06.2020
BABILON Irzecz m, *BABILON IIrzecz ż
Słowniki:
L (XVI-XVII), SWil notują
SStp, SXVI, Kn, T, SW, SJP nie notują
Najwcześniejsze poświadczenie: 1606
Formy: lp M. m albo ż Babilon; D. m Babilonu; C. m Babilonowi; B. m albo ż uż. nżyw. Babilon; N. m Babilonem; Ms. m Babilonie; W. m Babilonie; ż Babilon; ~ lm M. m albo ż uż. nosob. Babilony; D. m Babilonów
Etymologia: <łac. i z gr. Babylon>
Znaczenia:
1. nazwa geograficzna »starożytne miasto i państwo«: Krol Dáryusz rozkazał áby szukano [wyroku Cyrusowego] w Bibliotece miedzy skárbámi tamże złożonymi w Bábilonie. BG Ezd 6, 1. Prorok w niewolą záprowádzonym ukázuje, jákoby się spráwować mieli w Babilonie. BG Jr 29, streszcz. Szykujćie wojská przećiw Bábilonowi zewsząd/ wszyscy co ciągniecie łuk: strzelajćie do niego/ nie żáłujćie strzał/ bo przećiwko PANU zgrzeszył. BG Jr 50, 14. I tak się rozgorgolili, Jakby Babilon walili. Miasto pod ich gwarem wrzało. DolNowKontr 317. Niech bies bierze Babilon z tobą Niewiesciuchu A tu mu bystry Andzar chce utopic w brzuchu. PotWoj 29. Więżniowie […] z niewoley Litewskiey iako Żydowie z Babilonu wypuszczeniu pułkami ciągnęli. DrobOpow 82. Cyrus [...] Babilon obiął: Lydow wklubę wprawieł, Wziął Massagety do berła swoiego. PotSyl 101. Co się działo Roku po stworzeniu swiata 3456. Ciała ich teraz leżą pod trzema kamieniami, przeciw Babilonu miasta w Zamku Kurkuk u Jakobitow w Azyi. ChmielAteny III 196 sup. Dzieła Architektury te ſławne w ſwiecie |po potopie; wieża Babylońſka, miaſto Babylon, wielka Niniwe, ogrody wiszące y Pałace Semiramidy, Pyramidy Memfickie, Kościoł Salomonow, z ktorego Greccy Architekci naylepszą wzieli formę architectandi, według Willapanda. ChmielAteny III 352 sup. Wielkość Babylonu nie skąpym Autorowie opisáli piorem, bo też hoyną Monárchów był erygowány ręką. ChmielAteny1755 I 101. Wiára wzdycháła, żeś ią do słabości Przywiodła, rozum częstokroć się wstydził, Zgorszenieś dáła wszystkim z twey letkości, Stworca cię, y nas ták sobie obrzydził, Ják ow Babilon, zbor niecnot wszelakich, Słow złych, uczynkow, myśli ládaiakich. DrużZbiór 201. W tym iednym położ gruntowną nádzieię, Gdyź to, co świat dał, wiatr z plewą rozwieie. Przebież obszerny okrąg ziemie cáłey Uyrzysż ruiny w machinie nietrwáłey. Pyszny Babilon, wyniosłe kolossy, Ze były, słyszysz, oczy widzą stossy. Miasta, Fortece, Zámki niedobyte, W twárdych opokach, w żywych skáłach ryte, Spytay kto zburzył, kto rozsypał w prochy ? DrużZbiór 359.
Ustabilizowane połączenia wyrazowe: zaprowadzenie do Babilonu: A ták wszystkiego pokolenia od Abráhámá áż do Dawidá jest pokolenia cżternaśćie: á od Dawidá áż do záprowádzenia do Bábilonu/ pokolenia cżternaśćie. BG Mt 1, 17.
2.bibl., przen. »zło w Apokalipsie«: Upadł Bábilon, ono miásto wielkie! bo winem gniewu wszetecżeństwá swego nápoił wszystkie narody. BG Ap 14, 8. A oná niewiástá przyoblecżona byłá w purpurę y w szárłat […]. A ná cżele jey było imię nápisáne; Tájemnicá/ Bábilon wielki/ mátká wszetecżeństw i obrzydliwośći Źiemie. BG Ap 17, 5.
3.przen. »siedlisko zła, często w odniesieniu do starożytnego Rzymu«: Pozdráwia was/ kościoł/ ktory iest w Bábylonie [w Rzymie] spolnie wybrány, y Márek Syn moy. NT 1P 5, 13. Hieronim Rzym Babilonem zowie, dla złych obyczajów Rzymian. BarSkarRocz 312. Jam [Marcin Luter] lżył potomki stolice Piotrowej, Chcąc jej wziąć klucze od nauki zdrowej. Jam Rzym nazwał Babilonem. ZrzenAnKontr 378. Któż lepiej wiedział pisma? Czy Augustyn miły, Czy luderski, kalwiński, czy Bezy łeb zgniły? […] O, Babilon brzydliwa! Zamieszanie gęste W nawiększych artykulach, a tak barzo częste. Uciekajcie z pośrzodka Babilonu tego, By nie przyszło za czasem na was co gorszego. TajRadKontr 277. Pozdrawia was społwybrány zbor ten ktory jest w Bábilonie y Márek syn moj. BG Jk 1P 5, 13.
Ustabilizowane połączenia wyrazowe: Nowy Babilon: Turka oczekawać – to jest własna pokora nurców rakowskich, nowego Babilonu w Polszcze. ApenZawKontr 338.
4. »(wieża) Babel«: Na których [na synodach innowierczych] nigdy nie masz między nimi zgody. Właśnie turym Babilon chcą znowu murować, Co materiej nawożą, to muszą popsować. SynMinKontr 200.
5.w lm »Babilończycy«: Król perski, którego wy kozulbaskiem zowiecie, walecznych Medów, potężnych Babilonów i inszych, którzy o sobie siła trzymali, moc częstokroć skracał. SynMinKontr 146.
[więcej cytatów w Korpusie Barokowym]
Patrz BABILONIA.
Autorka: MBM



W TRAKCIE OPRACOWANIA Data ostatniej modyfikacji: 23.02.2016
BABILON III rzecz. m
Słowniki:
nie notują
Najwcześniejsze poświadczenie: 1710
Formy: lp M. Babilon; D. Babilona; C. Babilonowi
Znaczenia:
nazwa osobowa »nazwisko«: Na Kalwariey gdy Exorczysta Czartow z iedney Baby wyganiał Wołał Czart ze ma dług w Zywczu V Babilona. KomonDziej 164. Znowu potym przydało sie Walentemu Babilonowi Bratanczowi [!] iego gdy takze z Oyczem Krzystofem po Wełne do Krakowa chodził, iż Ociec Słuzbistey Dziewcze [...] Grosza nie chciał dac. KomonDziej 164.
[więcej cytatów w Korpusie Barokowym]
Autor: Red.