W TRAKCIE OPRACOWANIA Data ostatniej modyfikacji: 08.07.2019
*KULBAKA rzecz. ż
Słowniki:
nie notują
Najwcześniejsze poświadczenie: 1652
Formy: lp D. kulbaki; B. kulbakę; ~ lm D. kulbak; B. kulbaki; Ms. kulbakach
Etymologia: <rus. kulbáka>
Znaczenia:
1. »wysokie siodło z drewnianymi łękami«: Gdyby to potomstwo leniwego Planety, zostało między Baranem, Bykiem, Lwem Koziorozcem i inszemi bestiami, niebieskiemi, mielibyśmy na czym, przysiodławszy kulbakę czerkieską, pocztę rozsyłać. AndPiekBoh 126. Kulbak strzelby na brali co az Saniom Cięszko było. PasPam 157v. Stanelismy Az tu iaki taki idzie łap za kulbaki za rządziki za strzelbę z kołkow. PasPam 167v. Przywiązał go na iegosz własnym koniu zdiąwszy kulbakę gębą do ogona a do głowy tyłęm. PasPam 177. Towarzysza iednego pole mnie Stoiącego iak uderzyła kula włeb konia aze ogonem wyleciała Towarzysz poleciał do Goru [zam. góry] od kulbaki wyzey nizli natrzy łokcie A nic mu. PasPam 93v. Adnecto i to do posła wołoskiego: ten przyprowadził od hospodara królowi im. konia bardzo pięknego z siedzeniem oprawnym dywdykiem, rzędem złocistym, przy tym buławę nabijaną kamieniami, złotą i szablę turecką także nabijaną, złotą. Imp. wojewodzie ruskiemu także dał konia z kulbaką haftowaną i złocistym rzędem. SarPam 57. Konie roznemi stroiami ubrane w bogato oprawnych Kulbakach y rządach Sadzonych po Angielsku po hiszpańsku po Turecku y po polsku. SobTDzien 14. Ujeżdzać zrzebce ars non postrema. Na które w stajni ugłaskane. powoli bardzo zakładać należy kulbakę, czyli siodło, a najlepiej bardellę z słomy i płótna, letką z jednym progresem z robioną, bez strzemion, sprzęczek, aby ich nic szalonych nie tykało, z letka z razu podpinając, potym tężej; munsztuka w pysk nie kłaść, ale kawecan z stryczków [...]. ChmielAteny III 480.
2.gw. w polszczyźnie pruskiej »świnia«: PRUSKA POLSZCZYZNA. Jadąc przez Prusy, w karczmie stanąłem popasem. Ledwie wnidę do izby, aż z srogim hałasem Wpadszy kucharka krzyknie, że przed samą stanią Robak porwał kulbakę, a kuś bieżał za nią. Tu gospodarz wypadnie, wołając sobaki. Ja za nim, aleć spełna na koniech kulbaki. Pytam, co się to stało, widząc gospodynią; Aż chłopiec: kuś, wilk: robak, a kulbaka: świnią. PotFrasz1Kuk II 15.
[więcej cytatów w Korpusie Barokowym]
Autor: SPas