W TRAKCIE OPRACOWANIA Data ostatniej modyfikacji: 02.09.2009
WŁOS rzecz. m
Słowniki:
nie notują
Najwcześniejsze poświadczenie: 1618
Formy: lp M. włos; B. włos; lm D. włosów; B. uż. nosob. włosy; N. włosami
Znaczenia:
»cienkie, zrogowaciałe włókno pokrywające skórę ssaka«: Był wszysthek długimi tak iak niedzwiedz obrosły włosami. PasPam 176.
Związki frazeologiczne: włos komuś z głowy nie spadnie »nie stanie się komuś nic złego, nie dozna ktoś żadnej krzywdy«: Y Włos y zgłowy niespadnie bez woli Bozey. PasPam 53v. Tu tobie y włos zgłowy niespadnie. PasPam 77. ◆ jak wielka na głowie włosów »bardzo, dużo, mnóstwo«: Siła razy chłopie tam był wmoiey Niebytnosci? Odpowiada że iak wiela na moiey głowie włosow. PasPam 177. ◆ o włos »o mało co, niemal«: Sąm Polanowski owłos nie zginął. PasPam 101v. ◆ zaciągać komuś kogoś za włosy »sprowadzać komuś kogoś niepożądanego«: Iedni na Swoie koło wodę ciągną drudzy usługą swoią inszym się akkomoduią aby przez to ditescant Oyczyznie gosci zaciągaiąc za włosy. PasPam 148v.
Związki nieprzyporządkowane do znaczeń:
Związki frazeologiczne: od strachu włosy komuś wstają, od strachu włosy na kimś wstają »ktoś się boi«: [...] prawiła takie rzeczy ktore się tu nie wyrazają ze słuchającym włosy wstawały od strachu. HistŚwież 508. [...] od strachu włosy na mnie wstają [...]. T III 2176. ◆ ze strachu komuś włosy na głowie wstały »ktoś się przestraszył«: Nie beł żaden tak duży ani beł tak śmiały, Coby mu z strachu włosy na głowie nie wstały, Najsławniejsze gdy słyszał imię Rynaldowe [...]. ArKochOrlCz II 442. ◆ strach komuś zjeżył włosy na łbie »ktoś się przestraszył«: W bojaźni utopiony sam sztyrnik ubogi, A włosy mu strach zjeżył na łbie skrzydłonogi. ArKochOrlCz III 230.
Przysłowia, sentencje, skrzydlate słowa: Kiedy Pánowie zá łeb chodzą/ tedy v poddánych włosy trzeszczą. RysProv VI, 3. Dla ládájákiey przyczynki zá łby chodzicie, ná pojedynki się wywabiacie. GdacPan 91.
[więcej cytatów w Korpusie Barokowym]
Autor: SPas