W TRAKCIE OPRACOWANIA Data ostatniej modyfikacji: 10.11.2011
BOLENIE rzecz. n
Słowniki:
notują
Formy: lp M. bolenie; D. bolenia; C. boleniu; B. bolenie; Ms. boleniu; ~ lm B. bolenia
Znaczenia:
1. »cierpienie fizyczne«: Wiele pomoc może táż wodá y ná chirágry/ y ná podágry/ ná scyatiki/ y ná bolenie członkow [...]. SykstCiepl 145. Żołądká bolęnie mam. Kn 1223. [Woda Drużbacka] Pomaga tedy ná boleniá głowy/ ná łupánie/ na pisk w vszách/ ná głuchotę/ ná zawrot/ ná trzęsienie/ kiedy te przypádki w sámey głowie się lęgną [...]. PetrJWod 15. Jednego czásu sądząc się bydź wielką grzesznicą/ przez trzy dni y nocy płákáłá/ y wpádła na bolenie sercá. OkolNiebo 62. Stárzy Pogánie mieli to w zwyczáiu/ iż gdy sobie głowę kto ostrzygł/ to włosy one zebrawszy/ ofiárował ie Eskulápiusowi Bogu lekarstw wszytkich/ dziękując mu iż go uchował bolenia głowy/ y niepotrzebnego myślenia/ ktore tak nie użyteczne człowiekowi/ iáko włosy ogolone z głowy. StarKaz 449. Roku 1640. Jej Mć Panna Barbara Kempska pierścień złoty; a Jej Mć Pani Anna Strzeszewska szczotkę srebrną od bolenia zębów oddały. WotSierpGęb 305. Noc całą bolenie głowy nie ustawało i dotąd nie ustaje; katar niepojęty. SobJListy 304. Dziwnie hulaliśmy wesoło, żartowali, pili niezmiernie, tańcowali do upaści i nóg bolenia [...]. ZawiszaPam 65. W krzyżách y w lędźwiách boleniu/ wziąć ziela Włoskiego Kopru/ Opichu ziela/ po piąciu garści [...]. SyrZiel 391. Podágrze/ Chyrágrze/ Łámaniu y boleniu w stáwách y członkách/ wziąć nasienia Kopru Włoskiego miáłko utártego/ mąki ięczmienney/ Glistniku ábo Korolowego mchu/ po rowney części [...]. SyrZiel 391.
Ustabilizowane połączenia wyrazowe: cierpieć bolenie: Odpowieda Medyk Sławny [...] iż nie máło głow męzkich widział bez żadnego szwu, á tácy wielkie głowy bolenie zwykli cierpieć. TylkRoz 254. ▲ bolenie dokucza: Głowy bolenie wielce w tych chorobach dokucza. BeimJelMed 50.
2. »choroba«: [...] przyprowádził Mieszczánin Synaczká swego/ ná imię Hrehorego/ do Monástyrá [...] áby gdy iuż siłá ludzka w leczeniu choroby iego ustáłá; miłość się Boża y wielmożność Páńska nád nim okazałá; czego y dostąpił wierny sługa Bozy/ boć zdrowego názad odwiodł od bolenia [...]. KalCuda 256.
[więcej cytatów w Korpusie Barokowym]
Autorki: JCh, RB