W TRAKCIE OPRACOWANIA Data ostatniej modyfikacji: 25.03.2019
BOLESNO, BOLEŚNIE przysł.
Warianty fonetyczne: BOLEŚNIE || BOLESNO, BOLEŚNO
Słowniki:
SXVI (bolesno, boleśnie), Kn (bolesno, boleśnie), T (boleśno, boleśnie), L (bolesno, boleśnie; pod: boleć; (XVII)), SWil (boleśno, boleśnie), SW (bolesno, boleśno, boleśnie), SJP (bolesno, boleśnie) notują
SStp nie notują
Formy: st. równy bolesno // boleśno; boleśnie; ~ st. wyższy boleśniej
Znaczenia:
1. »okrutnie, dotkliwie«: I tu zrenicę bystrą podniesie do pana O jak bolesnie głowa iest spracowana [...]. KodKon 142. Po wszystkie dni swoje, sam siebie niepobożny boleśnie trapi: a nie wiele lat zámierzono okrutnikowi. BG Hi 15,20. Bolésno/ boléśnié [...] Bolésno/ mękámi/ okrutnié. Kn 41. Boleśnie/ Dolenter, adverb. schmerzlich. DasHünDict Ppij. A tym boleśniey sercá vrázácie/ im częściey okrutnie zádáne rázy wznáwiacie/ y rány iescze nie zágoione głębiey otwierácie. WojszOr 203. [...] gdyby tysiąc razy goręcey piekielne ognie rozżarzone były/ nigdyby ták ostro ták bolesno iednego potępionego nie páliły/ iáko go pali y boli/ tá iedyna stratá/ że od Bogá odcięty ná wieki [...]. BujnDroga 156-157. Boleśno, boleśnie [...] schmerzlich, empfindlich. douloureusement; dolenment; avec douleur. T III 69.
2. »ciężko, przykro«: Iest to rzecz prawdziwa że to musi bydz bolesno kiedy kogo iaka potyka dolegliwość [...]. PasPam 136. Y podziś dzień bolesno też to Sługom Krystusowym/ kiedy ludzie hárdzi nie tylko Kazánia/ ále y Osoby ich w oczách ludzkich niepozorne lekce sobie ważą [...]. GdacPrzyd 14.
Przysłowia, sentencje, skrzydlate słowa: Ták to bolesno komu Zoná vmrze/ iáko kiedy kto zábiie się w łokieć. RysProv 77.
3. »w sposób świadczący o przeżywanym bólu«: [Car Piotr III] wpadł w nienawiść u większej części narodu, a najpierwej u duchowieństwa, którzy boleśnie patrzyli na Piotra czci obrazom świętym uwłaczającego [...]. KitPam 98.
[więcej cytatów w Korpusie Barokowym]
BOLESNO
w funkcji predykatywnej
Formy:
Znaczenia:
»jest ciężko, przykro«: Gorzey tedy y bolesniey krzywdę czynić/ niźli wziąć. StarPopr 45. Nie/ wprawdzie bolesno mię że więcey [jedzenia] niemász: ale przyimicie to zá wdzięczne. PolPar 23. Do siárczystego wrzucieł, oboię to kwásu: O iákoż tám bolesno, iáko będzie ckliwo Kiedy ie będzie z skory bez końcá dárł żywo [...]. PotPocz 108.
[więcej cytatów w Korpusie Barokowym]
Autorki: JCh, RB