W TRAKCIE OPRACOWANIA Data ostatniej modyfikacji: 05.03.2013
PADÓŁ rzecz. m
Warianty fonetyczne: PADÓŁ || PADOŁ
Słowniki:
notują
Formy: lp M. padoł; D. padołu; B. padół; N. padołem; Ms. padole; ~ lm M. padoły; D. padołów; B. padoły; N. padołami // padoły; Ms. padołach
Znaczenia:
1. »obniżenie terenu, dolina«: Przyjeżdżając od południa ku [...] Moskwie [...] poczyna się przestrońsze trochę pole, więcej jednak zarośli i pagórków, między któremi padoły błotniste. NiemPam 23. Bieżą pádołámi wody/ wedle onych słow Psalmisty: Ktory wypuszczasz źrzodłá miedzy pádołámi. BirkNiedz 37. Pádół vide Doliná. Kn 660. Iáko kto kray opisuie/ gory z dołu mierzy/ y uważa/ á ná pádoły y rowniny z gory pátrzy/ ták ná uznánie natury poddánych/ trzebá bydz Pánem/ ná uznanie nátury Pánow trzebá bydź poddánym. OpalŁRoz B2. Przez nieumieiętność y upor woźnice piiánego/ wywrocony w głęboki pádoł z gory/ nie tylko się pobłocił [...] ále też y ramię sobie ták z stáwu wybił/ że kilká miesięcy chorowáć musiał. StarKaz II, 142. Nic mu [...] na tym padole płacu nie zostawieła aby tylko do gornych po zapłate pałacow z uciechą swą y gorączy[m] pospieszeł poządanie[m]. HerbOr XVII, 346. Nad wszytkiemi padoły muzyka ma brzmiała, Ustawnie za mną Echo żałosna dumała. ZimBSiel 133. W Lecie wody nádto, po rzekách y niskich pádołách. DuńKal F2v. VALLÉE, Valles. DOLINA padoł. Vallée entre les montagnes. Convallis. Dolina między dwiema gorami row parowa. DanKolaDyk II, 565. Po nád rzekę tę [Amazonkę] wiele widać rownin, y padołow bardzo ludźmi osiadłych. ChmielAteny II 674. Padoł, dolina. ein Thal. valée, Padolina, valon. § padoł miedzy gorami. T III 1309.
2.przen. »świat, ziemia; życie na ziemi obarczone troskami«: Zápach piękny y wonia nigdy ná płáczliwym tym wygnániu nászego pádole niesłychána ukazáła się. KalCuda 104. Na tym padole [...] Wszytkich nas zgoła jednaż bieda łechce. LubSTobPol 85. Iák cięszkie są żale/ ktore Wm. M. M. Pan ponosisz/ ják gorzkie łzy/ ktore przez zeście z tego Pádołu w niedoszlym wieku Iey Mości swojey wylewasz/ snádnie się dorozumieć mogę. DobrPol II, 221. Tak my ktorzy Oyczyzne swoią w niebie mamy A na tym sie padole doczesnie tułamy Dla tego przy naywiększych wygodach teskniemy Ze nie w swoiey Oyczyznie niewczesnie zyiemy. SzołHist K. tyt..
Ustabilizowane połączenia wyrazowe: padół płaczu: Czem w żłobieś położony? Żebyś był w niebo rychło wprowádzony z pádołu płáczu. ŻabSymf D2. Czem w żłobieś położony? Żebyś był w niebo rychło wprowádzony z pádołu płáczu.` ŻabSymf D2. Ta iedyna pociecha zostáie że ten zacny Duch [...] zostawiwszy ten padoł płaczu y tęsknice, wybił się do gory. DanOstSwada VI, 10. Padoł płaczu. Thräuen-Thal, Jammer-Thal, valée de misére, de larmes. § świat iest padołem płaczu. T III 1309. ▲ ziemski padół (sz. zm.): Turcy, iako zaden na ziemskiem Padole Narod: tak pragną złota. PotWoj 191. I poki Swiata poki staie słonca Nie masz ach nie masz trosce naszey konca. Czy nie tenzes dzis? cos wtedy był na tem Padole Ziemskim?. PotPer 17. Przy skończeniu Swiátá wyśle swe Anioły SYN BOŻY z gornych krain ná ziemskie pádoły. DamKuligKról 60. ▲ padół łez (sz. zm.): Zeby otworzeł weście z tego łez padołu, Gdzie się trzebá dla chlebá, co dzień pocicć czołu. PotPocz 127.
3. hasło w opracowaniu - nie podano jeszcze definicjiPadołu Umbry Zákonnice R. 1153. ChmielAteny II 474. Padołu Uczonych Kanonicy Regularni R. 1203. ChmielAteny II 774.
[więcej cytatów w Korpusie Barokowym]
Patrz padoł.
Autor: PK