ZALĄŻEK ARTYKUŁU HASŁOWEGO Data ostatniej modyfikacji: 22.03.2016
SPORO I
Słowniki:
nie notują
Najwcześniejsze poświadczenie: 1621
Znaczenia:
»dość dużo«: Sporo (rozmáicié) [...] Magnis accessionibus: incrementis [...] Oleum addito benè, & salis paululùm. [...]. Kn 1047. Sporys Wies Nazwana iest Iz na tym mieyscu gdzie Wies Zaszadzona Ziele Sporys przyd tym rodziło sie. Przytym ze Sporo Przodtkowie tameczni siewali. KomonDziej 8v. Sporo, adv. 1) reichlich, genugsam. [...] abondanment, en abondance en quantité. [...] do sałaty oliwy sporo, a octu mniey przyley. T III 2124. Chceszli mieć sporo oleyku, każ same kwiecie osmykiwáć z piolunu do námoczenia, z nich tylko bowiem oleiek bywa, á łodygi zá nic ważą. CompMed 653. Weźmi gorzałki prostey, przyday soli sporo, kámfory, mydłá, przywarz, maczay chusty y okładay ciepło. PromMed 36. Item weźmi glist ziemnych sporo, wypłocz ie, włoż do donice, przyday osrodki chlebá białego, żołtkow od jáiá, kámfory y soli, przyley winá ile potrzebá, rozwierć, rozłoż ná chuście, obłoż ná usmierzenie bolu. PromMed 37. Item uwarz korzenie Tormentillae w wodzie, przecedź, włoż do tey polewki gałki Muszkátowey utártey, day pić sporo raz po raz. PromMed 97. Item náskrob rzodkwi sporo, usmarz w oliwie, y przykłáday, iest rzecz pewna. PromMed 115. [...] warz w pułgárcu wody przydawszy kwiátu Maczku polnego sporo, przecedziwszy przyday spiritus vitrioli, miárkuiąc áby nie było bárdzo kwáśno [...]. VadeMed 107-108.
[więcej cytatów w Korpusie Barokowym]
Autorka: RB



ZALĄŻEK ARTYKUŁU HASŁOWEGO Data ostatniej modyfikacji: 22.03.2016
SPORO II przysł.
Słowniki:
SXVI (sporo; korpus), Kn (sporo), T (sporo), L (sporo, sporze; XVII), SWil (sporo, sporze), SW (sporo, sporze), SJP (sporo) notują
SStp nie notują
Formy: st. równy sporo; ~ st. wyższy sporzej // sporzy; ~ st. najwyższy nasporzej // najsporzy
Znaczenia:
»szybko, łatwo, ochoczo«: Sporo chodzę/ Grandire gradus [...] náuczę cię sporo chodzić [...]. Kn 1047. Luxus ábo zbytek/ ktory byś nasporzey nátkał/ iáko morze wszytko poźrze. StarPopr 121. We Francyey negotiatia nászych Posłow ták sporo nie postępuie/ iákośmy się spodziewáli iż postapić miáłá [...]. MerkPol 278. Ieszcze wieczorney dobry był znak zorzy, Kiedy odląndu gondułę odłozą [uwolnieni więźniowie], Y robią wiosły co mogą naysporzy [...]. PotSyl 85. Po jej [Marii Ludwiki] śmierci, jako się rzekło, sporzej rzeczy poszły, bo zaraz amnistia albo zapomnienie wszystkich buntów, tak żołnierskich jako i Lubomirskiego, jeśli jakie były, nastąpiła. JemPam 371. Otwárta rurá, álbo odchod wody, im niszszy od wierzchu wody, tym spieszniey, y sporzey pozbywa wody SolArch 131. W tym fortuná w przeszłym záś wieku Szláchtę tworzy Cnotá, ále dáleko, y piękney y sporzy. PotPocz 132. Sporo, adv. [...] 2) mit grossen Schritten. [...] à grands pas. [...] sporo chodzi; sporzey stąpać nie mogę. T III 2124. Máłe dzieci z ráná ná śniadánie grámátyki dáiąc/ sporo rosnące czyni/ bo im stráwność posilną y prędką dáie/ z ośrzodki chlebá białego/ ábo rzáne[g]o z piwá á z másłá. SyrZiel 948.
Przysłowia, sentencje, skrzydlate słowa: A wiedząc, że kto tu opieprzy, Kto nasmaruje, ten pojedzie sporzej, Każda [bogini] swych skarbow szkatułę otworzy. PotFraszBrück II 264. ● Z pełnego sporo się biérzé. KnAd 1372. ● Chłop ná nowe buczno każé/ sporo piie. KnAd 62.
[więcej cytatów w Korpusie Barokowym]
SPORO
w funkcji predykatywnej
Formy:
Znaczenia:
»jest łatwo, przyjemnie«
Przysłowia, sentencje, skrzydlate słowa: Po wiétrze/ po wodzié/ miło iácháć i sporo. KnAd 1305. ● Kto dziáła skoro/ nie bywa mu sporo. RysProv 38. ● Nié záwsze sporo/ co bywa skoro. KnAd 1046. ● Spolnié lżey/ sporzey/ mocniey/ lepiey. KnAd 1080.
[więcej cytatów w Korpusie Barokowym]

Patrz niesporo.
Autorka: RB