W TRAKCIE OPRACOWANIA Data ostatniej modyfikacji: 25.02.2016
CELEBROWAĆ czas. ndk
Słowniki:
T notują
SStp (?), SXVI, Kn (?), L (?), SWil (?), SW (?), SJP (?) nie notują
Najwcześniejsze poświadczenie: 1638
Formy: bezok. celebrować; ~ cz. ter. lp 3. os. celebruje; lm 3. os. celebrują; ~ cz. prze. lp m 3. os. celebrował; ż 3. os. celebrowała; lm mos 1. os. celebrowaliśmy; ~ im. wsp. celebrując; ~ nieos. cz. prze. celebrowano
Etymologia: <łac. celebrare>
Znaczenia:
1. »odprawiać nabożeństwo«: Názáiutrz uprosił O. Nektare[go] świętobliwego Presbyterá/ áby zań Swięta Liturgią przy Ciáłách błogosłáwionych celebrował. KalCuda 240. Przy Ołtarzu (iáko się wyżey rzekło)/ Kápłani postronni nie celebruią/ tylko Arcybiskup Gnieźnieński/ Biskup Krákowski/ y z Kánonikámi swemi. PruszczKlejn 11. Roku przysłego 1700 Mszą Swiętą pierwszą Celebrowano, przy bytnosci piąci Kapłanow Seminarystow Krakowskich. KomonDziej 225v-226. Summę [...] celebrował [..] Biskup Poznański. GazPol 76, 2. Obrus gruby farski, bo przed tym ołtarzem nie celebrują. InwChełm 8. Z konsensem Stolicy Apostolskiey tymże Národom Słowieńskim ięzykiem celebrowáć pozwolili [Cyryl i Metody]. ChmielAteny II 424. Celebruię, obchodzę. [...] 2) das hohe Amt verrichten; das hohe Messe halten. [...] 2) oficier, faire la service divin avec cérémonie. § [...] 2) celebrował sumę, mszą sam X. Biskup. T III 102.
Przenośnie: Gdy z áppáratem do Mszy przywędrował [Jozafat], Bárláám ofiárę Mszy straszney celebrował. DamKuligKról 289.
2. »uroczyście obchodzić jakieś wydarzenie, święcić«: Po Národzeniu Páńskim Roku czterdzieści osmego/ zeszłey z świátá (ktory kto ták utitułował/ snadź ná prawdziwey świátłość poglądał rzeczy/ y odmienie nie podległey) álbo rácey z ciemności do świátá wiecznego/ celebrowálismy Fest Przeczystey Bogárodzice. KalCuda 175. Coż to wżdy robisz Pánie moy/ niewiem iáie to obchodzenie cáły dzień celebruiąc/ y niepotrzebną sobie knuiąc processyą. KalCuda 239. Co zá cudo Archányoł Micháel/ ktore y teraz Cerkiew ś. corocznie celebruie/ spráwił/ czytay. KalCuda 74. Niech cały swiat cały triumphuie, Fest celebruie. MikSil 5 [6 nlb]. Tę wiktoryą w Derbencie przez trzy dni przy rezonancyi roznych Muzyk y kotłow celebrowano. GazPol 55, 8. INNOCENCYUSZ III Koncilium Lateraneńskie celebrował wielu Monarchow przyozdobione Prezencyą. ChmielAteny II 154. Cztery Margasze Krol ten [Jagiełło] celebrował. Pierwszy z S. IADWIGĄ Krola Ludwika Corką. Drugi z ANNĄ Hrábi Ciliyskiego Corką. ChmielAteny II 349. Celebruię, obchodzę. 1) begehen, celebriren. [...] 1) célébrer, solenniser faire la cérémonie de qu. ch. [...]. § 1) celebrować uroczystość, aniwersarz. [...]. T III 102.
3. »cieszyć się czym, wyrażać radość«:
Rekcja: co
Kozuch WMci Soboli złotogłowowy przyznam się darowałem Krolowey. Nie mogł moi lepiey wynisc. Przed wszystkiemi celebrowała ten moi wygodny podarunek. OpalKListy 351.
[więcej cytatów w Korpusie Barokowym]
*CELEBROWANY
im. przym. bier.
Formy: odmiana złożona lp M. ż celebrowana; Ms. ż celebrowanej; lm Ms. celebrowanych
Znaczenia:
»o nabożeństwie: odprawiany«: Chwáła Boża záwsze byłá celebrowána w Káplicy/ ktora iedná cáła byłá (y dziś stoi) pozostáła. KalCuda 56. Nayiaśn: Krolowa [...] na Nieszporach przez [...] X. Iozefa Szembeka [...] celebrowanych [...] przytomna była. GazPol 31, 2. Nayaśn: Krolestwo Ichmć w Kollegiacie [...] ná Summie przez [...] Biskupa Krakowskiego celebrowaney przytomnemi byli. GazPol 78, 1.
[więcej cytatów w Korpusie Barokowym]

*CELEBRUJĄCY
im. przym. czyn.
Formy: lp D. m celebrującego
Znaczenia:
»odprawiający nabożeństwo«: Á parte Ołtarza wystawiony stoł z rekwizytami wszystkiemi dlá celebruiącego [...] Biskupa Krakowskiego. GazPol 75, 4.
[więcej cytatów w Korpusie Barokowym]
Autorka: KS