W TRAKCIE OPRACOWANIA Data ostatniej modyfikacji: 18.04.2019
MAŁY przym.
Słowniki:
SStp (mały, mał), SXVI, Kn, T, L, SWil, SW, SJP notują
Formy: st. równy lp M. m mały; ż mała; D. m mała // małego; ż małej; n małego; C. m małemu; B. m żyw małego; nżyw mały; ż małą; N. m małem // małym; ż małą; Ms. ż małej; lm M. nmos małe; D. małych; B. nmos małe; ~ st. wyższy lp M. ż mniejsza; ~ odmiana niezłożona lp D. m albo n mała; Ms. m male
Znaczenia:
1. »o niewielkich rozmiarach, nieduży, drobny«: Wezmę owego Zeleckiego na ręce tak iako dzieci noszą bo chłopek był mały. PasPam 229. Nieda sobie to zwierzątko krzywdy uczynic choc małe. PasPam 252v. Ugotowali mi iakis Garmatki [!] Garnuszek mały na ząb mi to niepadło, kazałęm w Większym Garku gotowac. PasPam 280. Do Samych Bulwarkow okręt wielki woięnny nieprzystąpi Chyba te małe okręty kupieckie Szmagi. PasPam 68.
Ustabilizowane połączenia wyrazowe: brodawnik mniejszy: DWá są Brodawniki/ mnieyszy y więtszy. SyrZiel 1529. ▲ buława mała »urząd i symbol władzy hetmana polnego (koronnego lub litewskiego), in. buława polna«: mała albo polna Buława. T III 88. ▲ laska mniejsza: Wakansy porozdawano [...] Pieczęc małą Biskupowi Warminskiemu Laska mnieysza Sieniawskiemu. PasPam 263. ▲ babka mniejsza: Trzecia Bábká mnieysza/ ktorą rádniey Ięzyczkámi zowiemy bo ma listki iáko báranie iezyki. SyrZiel 1129. ▲ pieczęć mała: ▲ żaba mała: Żábá drzéwna/ ziélona/ máła. Dryophyta, dryophytes [...]. Calamita [...]. Omnium minima et viridissima. [...] Kn 1355.
2. »z rzeczownikiem zbiorowym: nieliczny«: Przybyło tedy ozdoby małemu Woysku owemi Luznemi że kiedy na nich spoyrzał to się widziało takie drugie Woysko. PasPam 103. Uprosiwszy Sobie zdrowie iako zyd kałauzowany do Granice bardzo w małym poczcie samo kilk tylko zostawił in oppignoratione [w zastawie] umowionego okupu Wielgo moznych Groffow. PasPam 52v. Przyszła tedy potęga na małą ludzi garsc. PasPam 76v.
Związki frazeologiczne: w małej frekwencyjej »w obecności niewielu ludzi, przy niewielu widzach«: Zacność osob, lubo w máłey Frequentiey, bucznie zdobiły [!] stoł záiątrzonego Monárchy [Plutona]. AndPiekBoh 100. Teraz cię mam za pocciwego zes tak Sobie postąpił y postrzegł się w tym zes niechciał czynic Iustyfikacyiey w Małey Freqvencyiey. PasPam 146v.
3. »niewiele znaczący, marny, mizerny, lichy«: Pompeiusza wielkim nazywali Wielkie mu czyny w Swiecie przyznawali wnet Stał się małym zbył wielkosci oney Na brzegu Nilu w łodce pogrzebiony. PasPam 110. Było tedy na 40000 Moskwy naszego [wojska] y z Litwą tylko 15000, bardzo to mały kawałek. PasPam 93.
Ustabilizowane połączenia wyrazowe: mała rzecz:
Związki frazeologiczne: z małych pójść początków:
4. »krótki (o czasie)«: Pomałey chwili idzie Turczyn. PasPam 269.
Związki nieprzyporządkowane do znaczeń:
Ustabilizowane połączenia wyrazowe: banicyja mała: Bánnicya máła ábo práwna/ Priuatio vel amissio fori et iudicij, Proscriptio, ignominia minor. Kn 14. ▲ bot. biedrzeniec mniejszy »Pimpinella saxifraga«: Biedrzeniec mnieyszy pospolity/ Rozdział 19. Pimpinella secunda. Pimpinel: minor. Pimpinel: foena. Tragoselinum secundum, vel minus. Pampinnulla vera. Klein Bibenell. Klein Bockspeterlein. Oder. Kleiner/steinpeterlein. Oder. [...] BIedrzeniec nász pospolity/ ktory mnieyszym/ álbo sámicą/ względem pierwszego zowiemy... SyrZiel 75-76. Pimpinella Germanica Biedrzeniec mnieyszy. [rejestr ziół] CompMed 26. ▲ kasztelan mniejszy: KASZTELANI Mnieysi olim Drążkowi. Kasztelan Sąndecki. [...] ChmielAteny II 388. ▲ iść na potrzebę mniejszą: Iść [...] ná potrzebę mnieyszą [...] ná mały stolec [...]. DanKolaDyk II, 294.
Przysłowia, sentencje, skrzydlate słowa: Bogáctwá wiélkie ná máłé przestáwáć. KnAd 1185. ● wielkie ryby małe zrą. grosse Diebe hängen die kleinen auf. les gros poissons mangent les petits. T III 1948. ● mały robak wielkiego dębu tocząc na ostatek obali. eine kleine aber oftere Bemühung thut Wunder. l'eau qui tombe goute à goute, creuse le plus dure rocher; à la continuë l'eau ronge la pierre. T III 201. ● Ból káżdy mniéyszy/ zda się naniéznośniéyszy. KnAd 41. ● Małe winy gryziemy/ wiélkie całkiem połykamy. KnAd 470. ● Ból/ ieśli máły/ ia go zniosę: ieśli wiélki/ on mnié. KnAd 41. ● Ból máły/ znośny: wiélki krótki. KnAd 41.
[więcej cytatów w Korpusie Barokowym]
MAŁY
Znaczenia:
składnik nazwy geograficznej hasło w opracowaniu - nie podano jeszcze definicji: Szelągi wołoskie [...] ustąpiły z Małey Polski ale W Wielgopolszcze wszystkie sobie Stolicę założyły. PasPam 187.
[więcej cytatów w Korpusie Barokowym]

BEZ MAŁA
w funkcji przysłówka
Formy:
Znaczenia:
»prawie, niemal«: Bez mała zawziętey niewaledykuię Szarzey ktorą ad vitae tempora [do końca życia] pod dobrym Wodzem kontynuować proposueram [zamierzyłem]. PasPam 205v. Panna [...] zła iako iaszczurka y bez mała niepodpiie. PasPam 220.
[więcej cytatów w Korpusie Barokowym]

NA MALE
Znaczenia:
hasło w opracowaniu - nie podano jeszcze definicji
Związki frazeologiczne: na male przestawać »zadowalać się czymś skromnym«: Synowie mali ku ojcu się mają, Cnocie wczas wykną, na male przestają. HorNaborBar I 203.
Przysłowia, sentencje, skrzydlate słowa: málé ma probowáć/ kto się boi szkodowáć. KnAd 536.
[więcej cytatów w Korpusie Barokowym]

MAŁA
w funkcji predykatywnej
Formy:
Znaczenia:
»jest nieważne«: Azaż i to mała, że tam w swym państwie wiarę św. katolicką przez Jezuity forytuje, których stąd z sobą nabrał i jeszcze mu ich pan Wojewoda tam więcej zaprowadził, z któremi rad często rozmawia i na pokoju się z nimi zawiera, skądże jest dobra nadzieja. DyskSzlachCz II 445. Co się tknie Fortuny to mnieysza, wiádomo Wmći po nayspokoynieyszey pogodźie; naysrozsze nástępuią náwáłnośći morskie. AndPiekBoh 102. I goście, i gospodarz pijany jak buba, Z piwnice, to najmniejsza, poszło z winem piwo, Nazajutrz głowa boli, na żołądku ckliwo, Jakoby mnie najcięższą zmordowano chłostą. PotFrasz1Kuk II 73.
[więcej cytatów w Korpusie Barokowym]

O MALE
w funkcji przysłówka
Formy:
Znaczenia:
hasło w opracowaniu - nie podano jeszcze definicjiRozumięmy że około sposobow prowiántowánia tám tego Miástá/ w ktorym wuemy że żywnośći y prochow o mále. MerkPol 221.
[więcej cytatów w Korpusie Barokowym]
Autor: SPas