W TRAKCIE OPRACOWANIA Data ostatniej modyfikacji: 24.03.2019
ARFA rzecz. ż
Warianty fonetyczne: ARFA, HARFA, *ARFIJA
Słowniki:
SXVI, Kn, T, L (XVI-XVIII), SWil, SW, SJP notują
SStp nie notują
Formy: lp M. arfa // harfa; D. arfy; B. arfę // harfę; N. arfą; Ms. arfie; W. arfo; lm Ms. arfijach
Etymologia: <łac. harpha>
Znaczenia:
1. »strunowy instrument muzyczny«: Stroię lutnią/ hárfę [...] Intendo testudinem numerose: Intendo neruos modulate: contendo fides ad concentum. Kn 1075. Hárfá/ Psalterium [...] Magadis [...] Sambuca [...] Nablium vel naulium [...]. Kn 223. Weźmicie Psalm/ przydaicie Bęben y wdzięczną Harfę z Lutnią. KancPol 4 nlb.. Nic mi po Arfie, nic mi po Wioli, Nie gra, nie spiewa, kogo serce boli. PotPer 19v. Dziwny arfa głos miała w Dawidowych ręku, Lecz i panieńskiej cytry szatan chroni dźwięku. KochOgrTur . Zabrzmiecie muzy Apollo wesoło Na Arphijach, a wesołe czoło Pokazcie. MikSil 7v nlb.. HARPE [...] ARFA Instrument do grania. DanKolaDyk II, 115. Niechce drugi raz Jesse Syna w służbę dawać Przed Krolem piętą wiercić, na Arfie przygrawać. DrużZbiór 8. Na ukąszenie [tarantuli] naylepsze y doświadczone remedium w tym punkcie na trąbie albo Arfie granie, ktore zarazę odpędza. ChmielAteny I I, 505.
Ustabilizowane połączenia wyrazowe: arfa Dawida, arfa Dawidowa: Pódźmy do arfy stąd Dawidow[ej]; acz to przebieżeć krótkimi słowy, czym on wiersz jako czerwoną różą potrząsnął, trudna, lecz te, co wróżą o śmierci Jego, rytmy wspomni[j]cie: i jako jawne na krzyż przybicie i ostre groty on wymalował. MiasKZbiór 123. Arfo Dawida, która ulżyć umiesz troski Tamta Saulowy, a Ty [Maryjo] gniew odpraszasz boski. KochOgrTur 136. Na radle gra [diabeł], by na Arfie Dawidowey piękna muzyka. WisCzar 78. ▲ głośnotworna arfa: Z nimi usiadszy blisko askrejskiej fontanny, Na głośnotwornej arfie waleczne hetmany, Nieużyte bojary, hardomyślne grofy Wychwalał [Febus], zawiązując gładkim rymem strofy. ZimSRoks 12. ▲ złotostruna arfa: Wstań z ciemnej truny Do złotostrunej Arfy, Dawidzie: Bo z twej już idzie Potomek biodry, zbawieniem szczodry. MiasKZbiór 58.
2. »znak herbowy wyobrażający harfę«: HERB ANGLII trzy Lwy [...] item Arfa, Lilie Francuskie. ChmielAteny II 283.
Ustabilizowane połączenia wyrazowe: arfa Dawidowa: HERB HIBERNII samey iest ARFA DAWIDOWA na polu błękitnym. ChmielAteny II 285.
3. »narzędzie do czyszczenia, przesiewania ziarna«: Arfa do Przeczyszczenia żyta 1. ArchRadziw 69,9. Zboże aby było piekne: przez sita, Arfę, albo Młynek chędogo wywiać. HaurEk 63.
4. nazwa własna »imię psa«: Arfa swiatło wilczata. ArchRadziw 343, 2.
Związki nieprzyporządkowane do znaczeń:
Ustabilizowane połączenia wyrazowe: stroić harfę: Stroię lutnię/ hárfę [...] Intendo testudinem numerose: Intendo neruos modulate: contendo fides ad concentum. Kn 1075.
[więcej cytatów w Korpusie Barokowym]
Autorka: KS