W TRAKCIE OPRACOWANIA Data ostatniej modyfikacji: 03.06.2020
BŁĘDLIWY przym.
Warianty fonetyczne: BŁĘDLIWY, *BŁĄDLIWY
Słowniki:
SXVI, L (XVII-XVIII), SWil, SW, SJP notują
SStp, Kn, T nie notują
Formy: lp M. m błędliwy; ż błędliwa; n błędliwe; D. m błędliwego; ż błędliwej; n błędliwego; N. m błędliwym; Ms. n błędliwym; lm M. nmos błądliwe; B. nmos błędliwe
Znaczenia:
1. »mylny, fałszywy, wprowadzający w błąd«: Błazna senatorem urobił [król] [...] Ztąd ci tez rady u nas niepewne błądliwe Pomieszałe nie trwałe. OpalKSat 126. O mnie tez niewątp zebymbył błędliwym Snęm, albo duchem iákim nie prawdziwym Iestem ia Paweł. OblJasGór 147v. Cáła wieszczbiarska Astrologia w swoich regułách y obserwach iest płonna, obłudna, błędliwa, nikczemna, prożna, nierozumna. BystrzInfZup 25 nlb.
2. »niezgodny z normą, zawierający błąd, wadę«: Tráfiło mi się czytáć wbłędliwym przedrukowániu, nie [...] Vt det illis cibum, ále [...] Vt det illi cibum. MłodzKaz II, 225. Inszych wszytkich wierszow, produktow osobnych przeprobowáwszy, y błędliwego popráwiwszy; przez áddycyą [...] masz ie zebráć znowu. SolGeom III 96.
3. »fałszywie, mylnie interpretujący, pojmujący sprawy wiary, religii; kacerski, heretycki, odszczepieńczy«: Przez disputácyą tedy co niepotrzebnego y błędliwego od prawdziwey Wiáry odcinamy. KorRoz B3v. Papież wyznawa Chrystusá Páná bydź prawdziwym Bogiem y prawdziwym człowiekiem [...] y wszytkie około tego Sektarzow błędliwe opinie gáni y odrzuca. StarKaz II, 611. Herezyi przez niedozor Antecessorow swoich pożarem idącey, woynę wypowiedział, [...] Synod Dyecezański złożywszy, na nim zniosł niektore błędliwe zwyczaie, nowe zaś prawa uformował [Stanisław Karnkowski, arcybiskup gnieźnieński]. NiesKor II 483.
4. »błądzący, błąkający się, zbłąkany; powodujący czyje błądzenie, błąkanie się«: Dzień się przybliżał, a za chłodnej rosy jutrzenka jędrzne rozwijała włosy, błędliwy miesiąc swej ostatniej kwadrze skąpe promienie utykał w zanadrze. TwarKPoch 35. Kędy mię myśl niebáczna niesie Wszędzie błędliwa tułam się iák w lesie. OvChrośRoz 175. Już mu [Adolfowi] to mieysce błędliwe [Labirynt] obrzydło. DrużZbiór 233.
Ustabilizowane połączenia wyrazowe: błędliwa owca, błędna owca:
Przenośnie: Więc idę w głębokie lasy [...] Tam uważę moje sprawy, całego wieku zabawy. Leć i tu myśl ma błędliwa trwoży mię. StanTrans 3.
[więcej cytatów w Korpusie Barokowym]
Autor: WM