W TRAKCIE OPRACOWANIA Data ostatniej modyfikacji: 27.12.2007
ARYTMETYKA rzecz. ż
Warianty fonetyczne: ARYTMETYKA, *ARTMETYKA, ARTYMETYKA, ARYTEMETYKA
Słowniki:
SXVI, L (XVII-XVIII), SWil, SW, SJP notują
SStp, Kn, T nie notują
Formy: lp M. arytmetyka // arytemetyka // artymetyka; D. arytmetyki; B. arytmetykę; N. arytmetyką; Ms. artmetyce // arytmetyce; ~ lm B. arytmetyki
Etymologia: <gr. arithmētikē>
Znaczenia:
1. »nauka o właściwościach liczb i działaniach na liczbach; umiejętność liczenia, rachowania«: Rozumiałem cię też za iednę rzecz potrzebną w tym nie upośledzać/ abyś y ten sekret wiedział/ iako się przez Arythmetykę y innych [nauk] wiele sprawuie. GorAryt 174-175. Trudne arytmetyki, algebry głębokie, Dowcipnej Uraniej nauki wysokie, wszytkę matematykę miał [Stefan Trębecki] jak za igrzysko. MorszZWierszeWir I 431. Arithemetica naucza łączyć liczbę do liczby. MłodzKaz IV, 203. Ten że Josephus pisze [...] o Abrahamie, ktory miał w rzeczach Niebieskich wielką experyencyą y Astrologii z Arithmetyką nauczył Egypcyanow. DuńKal P 2v. Dosyć tu będzie na moy rozum podły [...] Przynaymniey w lesie Dęby, Sosny, Jodły, Rachować, w tey się Artmetyce ćwiczyć. DrużZbiór 304.
Przenośnie: Iako liczba Platonowa trudna była na Philozophy/ tak y ta Arytmethyka niebieska na Dawida ś. niewiedział co znaczyła. BirkNiedz I, 70.
2. »rachunek, zestawienie wydatków a. postać alegoryczna«: Obraz w Czarnych romach na Papierze na ktorym Artimetyka. ArchRadziw 64, 18.
[więcej cytatów w Korpusie Barokowym]
Autor: WM