W TRAKCIE OPRACOWANIA Data ostatniej modyfikacji: 19.07.2019
ALARMrzecz m, ALARMOrzecz n, *ALARMArzecz ż
Słowniki:
SWil (alarm), SW (alarm), SJP (alarm) notują
SStp, SXVI, Kn, T, L nie notują
Najwcześniejsze poświadczenie: 1644-1660
Formy: lp M. m alarm; n alarmo; B. m alarm; ż alarmę; n alarmo; Ms. alarmie
Etymologia: <wł. all`arme; fr. alarme>
Znaczenia:
1. »znak, sygnał; dźwięk trąb wojennych, wzywający do walki«: Woliałem tedy wgotowosci iusz będąc praeuenire, [...] nizeli czekac azby sam infractus swymi fortelami, dał nam alarmo. VorLetSkarb 245. Opiewa trąb marsowych alarmo takie dzisieysze podłe bellatora tryumphy. MikSil 181.
Ustabilizowane połączenia wyrazowe: bić alarmo: Nieba kołowroty na horyzont nasz patrzają życzliwe, Wszędzie na wojnę dodają ochoty, Bijąc allarmo w puzany krzykliwe. KochWiedTur 6-7. ▲ przen. alarmę uderzyć: Kiedy alarmę w trąby swe uderzę, Zda się, że górna miece gromy strona, Ale się strzały nie bój ni piorona Bo tam nie biję nigdy, kędy zmierzę. MorszAUtwKuk 194.
Przenośnie: Gdzie się obrocę, Bog mię dzwignie wszędy Pomniąc ná moiey niewinnosci wzory Lepiey w tym złote usłuży alarmo Bo ia affektow tych [Putyfary] niechcę y darmo. ChrośJóz1745 D8v.
2. »zamieszanie, podniecenie na wieść o niebezpieczeństwie, popłoch«: W kilka godzin na prawym skrzydle koronnym allarmo się uczyniło na ukazanie się tylko jednego Tatara. SarPam 17. Ta niespodziewana przez Rychlickiego relacja uczyniła alarm w Brześciu. MatDiar I, 82. W Brześciu alarm był wielki, całą noc staliśmy w paracie. MatDiar I, 94. Po tym alarmie armaty żelazne Pociejowskie [...] w Muchawcu pod zamkiem zatopiwszy, ruszyliśmy się za Bug do Sławatycz. MatDiar I, 95.
Ustabilizowane połączenia wyrazowe: alarm rycerski: A wyprawnego serca śpiewajcie psalm Bogu; i między alarmem rycerskim, dajcie chwałę temu, który wstąpił na zachód, a Pan jest Imie jego. KochPsalTur 42.
[więcej cytatów w Korpusie Barokowym]
Patrz *LARMA, LARMO, *larm.
Autorki: TS, KS