W TRAKCIE OPRACOWANIA Data ostatniej modyfikacji: 29.11.2018
BĘKART rzecz. m
Słowniki:
SStp, SXVI, Kn, L (XVIII w.), SWil, SW, SJP notują
T nie notują
Formy: lp M. bękart; D. bękarta; C. bękartowi; B. bękarta; N. bękartem; ~ lm M. bękarty // bękarci // bękarcia; D. bękartów; C. bękartom; B. bękartów // bękarty; N. bękartami // bękarty; Ms. bękartach
Znaczenia:
1. »nieślubne dziecko a. potomek z nieprawego łoża«: Bękárt/ bástér/ nie dobrego łożá/ Bęś/ Spurius [...] Falsiparens [...] Nothus [...] niéwłasny płod/ nié podobnego rodzáiu [...] v. Nierządnik. Kn 19. Ten Tomas bekart poiał młynarczankę Czerwionę. TrepNekLib 108. Ieslisz nie masz potomka musisz iey bękartom Albo gachom albo więc y komu gorszemu Dziedzictwo twe zostawic. OpalKSat 28v. Wywodzili mu to różnemi racyami drudzy że to nie bękart ale naturalis filius. PotWoj Vv. Trzech synow z mężem miała jedna pani; czwartym Z kim inszym zastąpiła, i już był bękartem. PotFraszBrück I 240. Na Zięcia, ani Corkę niepomniący Bękartow do iey przyczynia Siestrzenstwa. LucChrośPhar 329. Czyli ow Ociec mogł iáko Syná kocháć? ktorego Cardanus [...] z Astrow osądził bękartem. BystrzInfZupRac VIII/XVI. BystrzInfElem . HABILITER [...] Bękart do stanu Kapłańskiego sposobnym się staie, przez małżeństwo nástępuiące między Rodzicami. DanKolaDyk II, 110. Bękarcia choć z Szlacheckich Osob urodzeni nie mogą być Szlachtą. ŁubHist 232.
2. »rzecz oddalona od swego pierwowzoru, nieautentyczna, anomalia«: Przyjdzie mi teraz klarownie ukazać, co to jest sztuka mianowana bękart [...] Przeto mówię, iż sztuka bękart nic nie jest inszego, tylko ta, która nie partycypuje z żadnym rodzajem, to jest, albo że barzo bogata jest w spiżę, albo uboga, albo barzo długa, albo też krótka, albo jej uszy są bardzo na przedzie, albo na zadzie. Dla tych defektów ja je nazywam bękartami. AquaPrax 114. BASTARD [...] Silvestris [...] BĘKART, dzika płonka mowiąc o szczepach y drzewach. DanKolaDyk I, 177. BASTARD [...] Adulterinus, a, um. BĘKART odrodny mięszany. DanKolaDyk I, 177.
3. »gorsza odmiana jedwabiu, półjedwab«: Bękárt w iédwábnych máteryách. Sericum spurium [...] v. Połiedwabie. Kn 19.
Związki nieprzyporządkowane do znaczeń:
Ustabilizowane połączenia wyrazowe: bękart chłopski: Czapik woÿciech bękart chłopski w Raduanouicach opisanÿ pod Zagoroski. TrepNekLib 49.
[więcej cytatów w Korpusie Barokowym]
Autorka: