W TRAKCIE OPRACOWANIA Data ostatniej modyfikacji: 18.03.2016
*ALASPAS rzecz. m
Warianty fonetyczne: *ALASPAS, HALASPAS
Słowniki:
L (halaspas; XVII-XVIII), SWil (halaspas), SW (halaspas) notują
SStp, SXVI, Kn, T, SJP nie notują
Najwcześniejsze poświadczenie: 1632
Formy: lp M. halaspas; N. halaspasem; Ms. alaspasie; ~ lm D. alaspasów; B. uż. nosob. alaspasy
Etymologia: <z rus. hałapas 'darmozjad'>
Znaczenia:
»swawola, zabawa, rozrywka«: Jupiter, który siedzi na zmyślonym niebie, zaprosił wszystkich bogów na bankiet do siebie. [...] Tam czynili bogowie lube sobie wczasy, Krotofile, tam żarty, tam swe alaspasy. SzlichŻartSok 180. Druga [brama] się na cesarskie otwiera ogrody, gdzie pod majem bluszczowym i wdzięcznymi chłody morwi jedwabiorodnych swoje cesarz wczasy i ucieszne z paniami miewa alaspasy. TwarSLegK 139-140. Neptun kiedy z Tetydą ma swe alaspasy, Groźny trydent wzgardzony leży w one czasy. TrembWierszeWir II 272. Ozwij się lutni [...] Rzuć teraz owe Pienia światowe, Puść krotofile, Jakieś w tym czasie, Przy allaspasie Śpiewała mile. KochChrysTur 3. Ieśli z Bezżennych, wyniść życzysz áláspásow, A do Małżeńskich myślisz pobieráć się wczásow. Stárszey się kłániay Siostrze; uznasz chęć w stárániu. GorzWol 33. DE`BANDADE [...] HALASPAS, Swywola, rospusta. DanKolaDyk I, 412.
Ustabilizowane połączenia wyrazowe: halaspasem chodzić: DE`BANDADE [...] Les soldats vont à la debandade [...] Halaspasem chodzą zołnierze. DanKolaDyk I, 412.
Przenośnie: Bo choć lutnia czasem Pałzuje, ow po izbie chodzi hallaspasem, To przeciwko otwarte z kryształu kwatery Wyświadczają, iż affekt ma u Damy szczery, W ktorych się ona często strojno przesuszała I słoneczny blask swoim blaskiem odbijała. KorczWiz 17.
[więcej cytatów w Korpusie Barokowym]
Autorka: KS