W TRAKCIE OPRACOWANIA Data ostatniej modyfikacji: 07.03.2019
BLUSZCZ rzecz. m
Warianty fonetyczne: BLUSZCZ, BLIUSZCZ
Słowniki:
notują
Formy: lp M. bluszcz // bliuszcz; D. bluszcza // bluszczu; C. bluszczowi; N. bluszczem; Ms. bluszczu; lm M. bluszcze; D. bluszczów; Ms. bluszczach; W. bluszcze
Znaczenia:
bot. »roślina wspinająca się z rodziny araliowatych, pokrywająca drzewa, skały, mury, mająca również zastosowanie ozdobne, rytualne i lecznicze; Hedera helix; także zarośla przybrzeżne, wodorosty«: Bluszcz. Hedera [...] Cissus [...] Chrysocarpos cissus [...] Erythranum al. erythrocarpum. [...] Selenitium. Kn 36. Brzegi [Dunaju] bluszcz buyne snuie. TwarSLeg 47. [Żeglarze, galernicy płynący na wyspę Naxus] Zácináć wiosłámi wod nie przestawáli [...] Hámuią wiosłá bluszcze. OvOtwWPrzem 132. [Autor o drzewach, które przyszły do Orfeusza, by dać mu cień] Y wyście z nimi [drzewami] przyszły wraz/ bluszcze ponite [!]. OvOtwWPrzem 393. Bliuszcz Cicatrix. SłowPolŁac 3. Haedera Bliuszcz. SłowPolŁac 70. Szczęśliwa Paro [...] Bezpieczniej polatują dwie synogarlice, Ochotniej pnie się wzgórę bluszcz wsparty na tyce. ZimSRoks 25. Wdzięcznym bluszczem sprawili Panu oblęzency Wiezdzaiącemu w Wieden Cyprysowe więcy Portyiery zdobiły, bluszcze się wydaią Buspanowe gałązki chłodniki sprawiaią. DrobOpow 52. Zwykły fest czynić miáły Scyryiskie Dziewoie, Piki bluszczem okryte, y z Ielenich stroie Skorek, niosąc ná sobie. ClaudUstHist 134. Weś [...] Iáskołczego ziela, z korzeniem Blusczu ktory się po drzewach pnie [...] po garści. CompMed 518. VERVEINE (Herbe qui jette plusieurs tiges.) Verbena. Verbenaca. [...] BLUSZCZ ziele. [...] Zowią ie w Łacińskim Ziele Swięte. Iż Bałwochwalcy náywięcey tego ziela záżywali w ofiarach swoich y poświęceniach Domow. DanKolaDyk II, 578. Hedera álbo Bluscz wszystkie suszy drzewá koło nich obwiiáiąc się. ChmielAteny I .
Ustabilizowane połączenia wyrazowe: bluszcz poziemny (sz. zm.), bluszcz ziemny (sz. zm.): Weźmi [...] Záięczych vszek/ Konradu/ álbo ziemnego Blusczu/ po poł gárści. SyrZiel 249. Drugi Omylnik Iáłowy/ rozny od tego/ kwiátu bládo modrego/ ná kształt ziemnego Bluscza. SyrZiel 48. Haedere terrestru, Chamaecissus, Corona terrae [...] Kurdwan/ Konrad/ poziemni bluscz. GuldOn 9. Bluszcz poziemny/ Chamaecissus [...] ebbhew/ Bluszczu rodzaj owocu nieprzynoszący/ Helix [...] eine gattung ebbhews/ das Keine frucht bringet. DasHünDict Ppv. Hedera terrestris. Konrádek, Bluszcz ziemny. CompMed 23. ▲ bluszcz drzewny (sz. zm.): Kwiatki ná wierzchu rozg [szczeci pomorskiej] gronkámi niemáłymi/ iáko ná drzewnym Blusczu. SyrZiel 682. Bluscz drzewny/ ktory y wielkim y białym zowiemy/ iest bárzo krzewisty. SyrZiel 886. Bluszcz drzéwny/ Helix [...] Hedera arborum [...] Dendrocissus. Kn 36. ▲ bluszcz skalny: Wziąć [...] Głowienek [...] Blusczu skálne[g]o/ ábo Kurdwanu ná skále rosnącego po gársci. SyrZiel 329. ▲ bot. bluszcz biały: Bluscz biały lepszy y pożytecznieyszy iest śledzienie chorey/ żelázem goracym rospárzoney. SyrZiel 889. ▲ bobkowy bluszcz: Pod bobkowym bluszczem powrocili [nasi - nasze wojska] Małą bramą ku miastu. DrobOpow 16. ▲ bluszcz czarny: Sok z ziarn Blusczá czarnego/ włosy czarno fárbuie. SyrZiel 888. ▲ bluszcz wielki: Bluscz drzewny/ ktory y wielkim y białym zowiemy/ iest bárzo krzewisty. SyrZiel 886. ▲ bluszcz zielony: Siostrę porwáną [...] twarz iey bluszczem zielonym zákrywszy, ná Zamek Tereusow wprowádziłá [Philomella]. OvOtwWPrzem 243.
[więcej cytatów w Korpusie Barokowym]
Autor: WM