W TRAKCIE OPRACOWANIA Data ostatniej modyfikacji: 29.05.2019
BARON rzecz. m
Słowniki:
SXVI, T, L (XVIII, XIX), SWil, SW, SJP notują
SStp, Kn nie notują
Formy: lp M. baron; D. barona; C. baronowi; B. barona; N. baronem; ~ lm M. baronowie // baroni; D. baronów; B. baronów // barony; N. baronami
Etymologia: <fr. baron>
Znaczenia:
1. »człowiek posiadający tytuł arystokratyczny, często piastujący wysoki urząd, godność«: Nie ma [car] pod sobą Panow z titułami/ iako są u nas Książęta/ Baronowie [...] ale wszystka szlachta abo Baronowie/ są chłopi Carscy. BotŁęczRel III 58. Nie było w tej mierze [w kwestii znajomości realiów życia w Ingolstadzie] bieglejszych i po blisku mięszkających niemieckich grafów baronów. ŁugowPodr 206. Wstąp oraz do Barona vciechy wszystkiey płci białey, oznaymuiąc, iż [...] poiedziem na łowy. AndPiekBoh 13. Zlecił [dwór] Comando Komesowi Montecuccolemu przydawszy do niego Barona de Suze, zá Genrałá Artilleriey. MerkPol 155. Zołnierzami Polakow mieniono ogułem, Lubo ziemiany, a kto; wyżey podniesionem Cnotą, męstwem, fortuną; zostawał Baronem. PotPocz 34. Jmć P. Baron de Wutgenau Generał y Kommendant Mantuy [...] podał Dworowi proiekt, iakimby sposobem przerzeczona Forteca Mantua mogła przez reparacyą niektorych fortyfikacyi y przysposobienie więcey takichże fortyfikacyi, reddi nie dobytą [...]. GazPol 1736/90, 11 nlb.. BARON [...] Baro, Baronis [...] stopień szlachectwa wyższy nad prostą szlachtę. DanKolaDyk I, 172.
Przenośnie: Ogłaszam dzieła Rycerskie nayprzednieyszego w zacności Barona z Troie [Bohatyra strasznego]. AndPiekBoh 134.
2. »nazwisko«: Przed tymże sądem wielkim zagajonym sołtysim obecnie stanąwszy pracowity Seńko Baron ze wsi Unowice dobrowolnie zeznał, iż on dobra pozostałe po nieboszczyku [...] do siebie bierze [...] to jest ćwierć rolej i złotych dwanaście. KsKlim 93.
# Użycia metajęzykowe: # Substantiva [...] Baron [...] Bisem [...] Blech. WojnaInst 166 # Baron Baronne Baronowa. MalGram 72
[więcej cytatów w Korpusie Barokowym]
Autor: PK