W TRAKCIE OPRACOWANIA Data ostatniej modyfikacji: 02.07.2008
BATERYJA rzecz. ż
Warianty fonetyczne: BATERYJA, BATTERYJA, *BARTERYJA
Słowniki:
L (XVIII), SWil, SW, SJP notują
SStp, SXVI, Kn, T nie notują
Najwcześniejsze poświadczenie: 1624-1639
Formy: lp M. bateryja // batteryja; D. batteryjej // batteryi // bateryjej // bateryi; C. bateryi; N. bateryją; lm M. bateryje // batteryje; D. bateryj // barteryj // batteryj; B. bateryje; N. batteryjami; Ms. bateryjach // batteryjach
Etymologia: <fr. batterie>
Znaczenia:
1. »stanowisko dla dział, szaniec, nasyp, wał«: Terminy nazwisk do Fortificatij nalezących [...] Batteria albo wał pod działo albo wygurowanie. NarArch 16. Dane są teraz Ordynanse na wygotowanie Barteryi y Redutt. GazPol 1736/94, 7. Batterya iest struktura z ziemi wysypana, z ktorey działa rychtuią ku przeciwney stronie. BystrzInfPolem 4.
2. »bojowa jednostka artyleryjska, zespół dział«: Z przeszłego rozdziału mamy wiadomość o dalekości, którą ma obrona, i miesceśmy poznali, teraz ma się uczynić elekcyja o miescu słabszym niż forteca dla wszczepienia bateryjej. AquaPrax 230. Koło miasta [Pucka] także wały dobre, w których 4 są bateryje, a piąty bastian. InwPuck 70. Nasi ciurowie y luzni widząc taką sprawę skoczyli co prędzey z głowniami, y te ich [Kozaków] baterye zapalili z podziwieniem wszystkich. HistBun 10v. Jeżeli Batterya iest oppugnuiących? ma się podsunąć pod fortecę ták, áby działá y mozdzierze tym lepszy skutek miały. BystrzInfPolem 4.
[więcej cytatów w Korpusie Barokowym]
Autorzy: DL, WM