W TRAKCIE OPRACOWANIA Data ostatniej modyfikacji: 21.10.2013
RÓŻA rzecz. ż
Słowniki:
nie notują
Najwcześniejsze poświadczenie: 1612
Formy: lp M. róża; ; N. różą; ~ lm M. róże; B. róże
Etymologia: <łac. rosa>
Znaczenia:
»krzew ozdobny, kwiat tego krzewu, wizerunek«: Pódźmy do arfy stąd Dawidow[ej]; acz to przebieżeć krótkimi słowy, czym on wiersz jako czerwoną różą potrząsnął, trudna, lecz te, co wróżą o śmierci Jego, rytmy wspomni[j]cie: i jako jawne na krzyż przybicie i ostre groty on wymalował. MiasKZbiór 123. Jakie tam [na wyspie Alcyny] owoce i kwiecia wychodzą. Lilie, gelseminy, fiołki wonniejsze, Amaranty i róże. ArKochOrlCz III 212. Jam jest jako róża Sarońska, a lilija przy dolinach. BG Pnp 2,1. Weselić się z tego będzie pustynia i miejsce leśne, a rozraduje się i zakwitnie jako róża. BG Iz 35: 1. Hijola fijołeczki użyna na łące, Rożyna zrywa róże czerwonogorące, Amaranta rozmaryn smaragdowy lubi, Maryna rozsadzonym majrunem się chlubi; Lecz gdy piękna Pałachna nad wstydliwym czołem Zwiesi wieniec, z wasiłku wity równym kołem, Jako sama dziewice urodą przodkuje, Tak przy niej insze zioła wasiłek celuje. ZimBSiel 129. Purpurą roże, czarnym borowki bławatem, Sniegiem zdobi lilie; fiołki brunatem [Zefir]. ClaudUstHist 17. Posłuchajcie mnie, pobożni synowie, rozwijajcie się jak róża rosnąca nad strumieniem wody! [Syracha] BW 39: 13.
Ustabilizowane połączenia wyrazowe: róża angielska:
Przenośnie: Masz wonną łąkę Męki Pana twego a po niej pełno kwiecia rozlicznego: są hijacynty, są róże szkarłatne, jest balsam, są i fijołki brunatne. TwarKPoch 63-64.
[więcej cytatów w Korpusie Barokowym]
Autorka: MBM