W TRAKCIE OPRACOWANIA Data ostatniej modyfikacji: 26.04.2012
ŁZA rzecz. ż
Słowniki:
SStp (łza, słza), Kn, T, L, SWil, SW, SJP notują
SXVI (?) nie notują
Formy: lp M. łza; Ms. łzie; ~ lm M. łzy; D. łez; B. łzy; N. łzami; Ms. łzach
Znaczenia:
»kropla słonej cieczy wydzielanej przez oko«: Łza [...]. Kn 378. Przy owym podpiciu co się przypomnie affekt to się ledwie nie łzami koloryzuie trunek. PasPam 75. Rzuciły się łzy z oczow krolowi. PasPam 204. Cóż jest głowa ? gęstego pełen garniec błota [...] Oczy ? bańki łez, które rzewnym płaczem cedzą, Ledwie się o frasunku od serca dowiedzą. PotFrasz4Kuk I 407. Brata Dauletem: Mnie zwano Xifilem. porwie się w rzeczy poprawując suknie, Wychodzi chyzo y ramiona scisnie, A łza mupo łzie prądem z oczuprysnie. Potym sam z sobą: Przebog sen czy czary, Wzdyc Xifil umarł?. PotSyl 104. Głosem cichym, mdłym i chrapotliwym [...] Wpół zanurzona w swych łzach białogłowa Z serdecznej burze wynurza - te sowa: Cożeś to zrobił, mężu, najlepszego [...] Żeś syna pozbył z domu jedynego. LubSTobPol 101-102. Łza [...]. T III 772.
Ustabilizowane połączenia wyrazowe: łzy krokodylowe: Wánná niech będzie pełna łez krokodilowych. AndPiekBoh 10. LARME [...] ON APPELLE proverbialement, Des larmes de crocodile, des larmes feintes [...] ŁZY KROKODYLOWE zmyślone [...] Płakać kogo łzami krokodylowemi. DanKolaDyk II, 189. DE CROCODILE [...] ON APPELLE Des larmes de crocodile, (des larmes feintes [et] trompeuses) Lacrymae crocodilinae. FICTAE LACRIMAE. ŁZY krokodylowe zmyślone, zdradliwe, nieszczere. DanKolaDyk I, 400.
Przysłowia, sentencje, skrzydlate słowa: Z klechy Pleban/ z chłopá Pan/ z niedołęgi żołnierz. łzi gorę wybijają. ŻabPol A2.
Przenośnie: Dąm radości y nadzieie naszey wgorzkie obrociły się nąm łzy. PasPam 207v.
[więcej cytatów w Korpusie Barokowym]
Autorka: MBM