W TRAKCIE OPRACOWANIA Data ostatniej modyfikacji: 04.09.2018
*BAL I rzecz. m
Słowniki:
SXVI, L, SWil, SW, SJP notują
SStp, Kn, T nie notują
Formy: lp B. bal; lm D. balów // bali; B. bale; N. balami; Ms. balach
Etymologia: <niem. Balken>
Znaczenia:
»kłoda, kloc drewna«: Náprzod Ksiązeci ludzie z Chorągwiámi Idą, á idąc bale nad głowámi Dębowe wielkie do kupy spoili, Aby się nimi Kámięniom bronili. OblJasGór 90. Spichlerz o 2 piętrach z bali rżniętych nowy, z fugowanemi podłogami. InwKal I 446. Stodoła zbudowana z balów, stara, nie bardzo dobra. InwKal I 520. Stodoła o jednem klepisku, balami delowana, dach niezły. InwPuck 88. Stajnia [...] z podłogą na balkach spodnich, balami wyłożona. InwChełm 25. Cáłe lásy postronne kráie zakupuią [...] wywożąc mászty, bále do budowániá okrętow. BystrzInfGeogr H1v.
[więcej cytatów w Korpusie Barokowym]
Autor: PK



W TRAKCIE OPRACOWANIA Data ostatniej modyfikacji: 09.10.2017
BAL II rzecz. m
Słowniki:
SStp, T, L (XVIII), SWil, SW, SJP notują
SXVI, Kn nie notują
Formy: lp M. bal; lm M. balów
Etymologia: <niem. Ballen>
Znaczenia:
»bela, rulon materiału«: [Jedwabiu] corocznie ten kray wydaie na 20. tysięcy Balow, á każdy Bal wynosi Funtow 216. ChmielAteny I II, 579. Bal. 1) Ballen Waare [...] bal towarow. T III 19.
[więcej cytatów w Korpusie Barokowym]
Autor: PK



W TRAKCIE OPRACOWANIA Data ostatniej modyfikacji: 09.10.2017
BAL III rzecz. m
Słowniki:
T, L (XVIII), SWil, SW, SJP notują
SStp, SXVI, Kn nie notują
Najwcześniejsze poświadczenie: 1665-1683
Formy: lp M. bal; B. bal; Ms. balu; lm M. bale; Ms. balach
Etymologia: <fr. bal; niem. Ball>
Znaczenia:
»huczna zabawa taneczna«: Kiedy by na wojnie ludzie nie mieli umierać i głodu cierpieć, tracić, toby była wojna jedno co i pokój i nie myślano by też tu, jeno o balach, baletach, komediach, cadeaux, ruelach etc. SobJListy 572. Ná [...] Balu [...] spełniano zdrowie [...] Ichmciow przytomnych. GazPol 1735/51, 6 nlb.. Niewiem co iest bal, asamble, reduty, Moy mnie Jegomość osadził przy kurach. DrużZbiór 533. Tańce, bale, Muzyki krotką słodycz rodzą. DrużZbiór 54. Sam Krolk bal tańcem zagaił. T III 357.
Ustabilizowane połączenia wyrazowe: bal zagaić: Sam krol bal tańcem zagaił [...] anfangen, eröfnen als einen Ball. T III 357. ▲ dawać bal: [...] w dzień Anniwersaryiny Urodzenia [...] Imperatorowy Ieymci Rossyiskiey, J. K. Mć. [...] wspaniały dawał Bal [...]. GazPol 1735/30, 6 nlb.. [...] Podkanclerzy Koronny [...] solenny dawał Bal, ná ktorym wszyscy prawie tu przytomni praesentes byli [...]. GazPol 1736/83, 4 nlb..
[więcej cytatów w Korpusie Barokowym]
Autor: PK



W TRAKCIE OPRACOWANIA Data ostatniej modyfikacji: 08.08.2018
BAL IV rzecz. m
Słowniki:
nie notują
Najwcześniejsze poświadczenie: 1669-1677
Formy: lp M. Bal; N. Balem
Etymologia: <z węg. (?)>
Znaczenia:
hasło w opracowaniu - nie podano jeszcze definicjiDał Bal wieś jezuitom [...] Z wielkim wzięli zgorszeniem w swoję go opiekę. PotFrasz4Kuk I 210. Jeżak Feczko z Krzyżówki stanąwszy przed prawo nasze [...] żałował się o puścizne po siestrze swoi na imie Anny, która była za Warchołem Balem na Unowicy. KsKlim 82.
[więcej cytatów w Korpusie Barokowym]
Autor: PK