Pobieranie
PL EN
A
B
C
Ć
D
E
F
G
H
I
J
K
L
Ł
M
N
O
Ó
P
R
S
Ś
T
U
V
W
X
Y
Z
Ź
Ż

*TRAKTAT

rzecz.
m
W TRAKCIE OPRACOWANIA
Notowanie w słownikach
Słowniki nie notują
Najwcześniejsze poświadczenie: 1656-1688
Formy gramatyczne
lp D. traktatu  
B. traktat  
N. traktatem  
Ms. traktacie  
lm M. traktaty  
D. traktatów  
B. traktaty  
Ms. traktatach  
Etymologia
łac. tractatus
Znaczenia
»rozmowy dotyczace porozumienia, rokowania; układ, tu: polityczny a. wojskowy«
  • – Naznaczono mieysce Panu Lubomirskiemu do deprekacyiey y poprzysięzenia Postanowionego Traktatu. PasPam 214.
  • – Po skonczonym y Podpisanym Traktacie Ruszylismy się z pod Łęgonic ku Radomiu. PasPam 214.
  • – Potym maią upraszac PP Posłowie nasi krola Io MSCi aby Traktat Łęgonski [...] zaraz post absoluta vota IMPanow Senatorow był approbowany. PasPam 216-216v.
  • – Stanęły tedy Traktaty z Turkami pozwolono im Podole y Ukrainę. PasPam 248v.
  • – Byliz tedy natęn czas kommissarze nasi w Minsku na Traktatach z Moskwą. PasPam 97v.
Ustabilizowane połączenia wyrazowe

  • alandzki traktat:
  • altransztadzki traktat:
  • traktat bydgoski:
  • traktaty burgundzkie:
Związki frazeologiczne

  • wkroczyć w traktat (traktaty):
  • »rozpocząć układy«
    • – Gdy zwiazek az do trzeciego Roku trwał Moskwa się zmowiła w kroczywszy zas w taktaty [!] iuz swoie siły widzieli. PasPam 119.
    • – Wysadzono tedy kommissarzow w kroczono w traktach [traktat] ale poStaremu te rzeczy robiono goniąc się. PasPam 204.
  • nuż w traktat:
  • »zacząć pertraktować z kimś«
    • – Zastałęm owych Katanow Nuz zemną w Traktat że bym tego ustąpił targiem. PasPam 160.
  • rozerwanie traktatu:
  • stać na traktacie:
  • »układać się, dyskutować«
    • ~ Stalismy na tym Traktacie z godzinę w polu rellegowawszy czeladz na Stronę. PasPam 239v.
  • traktaty rozerwać:
  • »nie dotrzymać warunków umowy, układu, naruszyć je«
    • ~ To wszystko mądro [!] dobrego wodza Stało się dyspozycyią że y owym potęgom ktore na Cesarza Tureckiego mogły by się porwać nieprzyszło się z kupić y Traktaty Szkodliwe rozerwane. PasPam 100.
  • wchodzić w traktat:
  • »zawierać umowę; tu przen. wstępować do zakonu«
    • ~ Z Niebem dzis wchodzi w Traktat [...] y Zakonny Obieraiąc zywot Swoie Bogu konsekruie Panienstwo. PasPam 282.
Związki nieprzyporządkowane do znaczeń
Ustabilizowane połączenia wyrazowe

  • traktat alandzki:
    • – Stanęła ta liga w przeszłym roku 1719, podpisana 5 Januarii, piérwéj niż traktat allandzki Moskwy z Szwecyą doszedł. OtwEDziejeCzech 338.
  • altransztadzki traktat (sz. zm.):
    • – Ta przegrana króla szwedzkiego pod Półtawą otworzyła drogę Augustowi do tronu polskiego, którego się był wyrzekł altransztadzkim traktatem. OtwEDziejeCzech 146.
    • – Prawda, że król August traktatem altransztadzkim w r. p. 1706 cara porzucił, ale mu zaś nagrodził asystencyą z wojskami w Pomeranii. OtwEDziejeCzech 188.
  • rozerwanie traktatu:
  • »naruszenie, niedotrzymanie warunków traktatu«
    • – Corruptum: Dwa porzytki tedy zostały się przez to pospieszenie Woyska Covservatio tedy y rozeznanie Fortece y Traktatow. [Zam. conservatio tedy fortece i rozerwanie traktatów]. PasPam 99v.